Teresa Hałas alarmuje o degradacji zabytków w Izbicy

Pani Marszałek, Wysoka Izbo. Oj, sekundę, mam się zacięło. Od wielu lat obserwuję postępującą degradację obiektów zabytkowych na terenie gminy Izbica Województwo Lubelskie. Problem dotyczy obiektów zabytkowych w miejscowościach Dworzyska, Orów, Morowanych i Stryjów. Niejednokrotnie również występowałam do odpowiednich służb, zwracając uwagę na powyższy problem. Obiekty te są własnością prywatnych inwestorów. Tak się składa, że większość z nich niepolskich. Zostały sprzedane na ich nieszczęście bardzo niekorzystnie przez samorząd gminy. Władze samorządowe, wyzbywając się tegoż majątku, jak przysłowiowej kuli u nogi, zapomnieli o przesłaniu, jakie pozostawił ówczesny właściciel hrabia Kajetankicki, który umierając w 1878 roku zapisał całość jako dar dla społeczeństwa Towarzystwu Osad Rolnych. Dla założenia z dochodów tych dóbr i licznych inwestycji mających na celu oświatę, kulturę oraz do kształcania społeczności zamieszkałej zarówno w samych dobrach, jak i w ich okolicach. Zapis ten dotyczy majątku w Orłowie, Morowanym i Sobieszynie. Był niewątpliwie dużym wydarzeniem i odbił się głośnym echem na całe wówczas królestwo. Należy tutaj dodać fakt, że działo to się w czasach nasilonej rusyfikacji i germanizacji przez państwa zaborcze. Obiekty zabytkowe to dobra narodowe. To dziedzictwo naszej polskiej historii i kultury. Zachowanie tak dobroczynne to dowód wielkiego szacunku społecznej wrażliwości i odpowiedzialności. To wreszcie wyjątek w zachowaniu polskiego ziemiaństwa. Z przykrością patrzę, jak ten piękny obiekt pozostawiony samemu sobie niszczeje. Stan prawny, własność prywatna nie pozwala na społeczne zaangażowanie się w powyższe. Współpracując przez wiele lat z konserwatorem zabytków w Lublinie, pragnę zwrócić uwagę na potrzebę objęcia kuratelą obiektów zabytkowych w tak szczególnych przypadkach oraz pilną potrzebę zmian ustawodawczych, włącznie z odpowiedzialnością karną i konfiskatą mienia. Wydając to oświadczenie Zmownicy Sejmowej, pragnę oddać wielki honor i wdzięczność człowiekowi, który będąc wielkim i bogatym, żył w symbiozie ze zwykłymi ludźmi polskiej wsi, a kiedy przyszła chwila ostateczna, oddałem wszystko, co miał. Dziękuję bardzo.