Beata Rusinowska o 115 latach Towarzystwa Śpiewaczego Lira

Dziękuję bardzo, panie marszałku, Wysoki Sejmie. Moje miasto rodzinne to Żyrardów, który swojego czasu słynął m.in. z produkcji lnu. Dzisiaj już niestety tej produkcji lnu nie mamy w Żyrardowie. Szczycimy się innymi rzeczami, m.in. faktem, tytułem Pomnik Historii, XIX-wieczna osada fabryczna. Ale szczycimy się także faktem, że w naszym mieście funkcjonują nieprzerwanie od wielu, wielu lat dwa chóry, które są unikatem w skali naszego kraju. Mogą się poszczycić ponad stuletnią tradycją. Jednym z nich jest Towarzystwo Śpiewacze Lira, które w tym roku obchodzi swój okrągły jubileusz – 115 lat istnienia. Historia amatorskiego ruchu śpiewaczego w Żyrardowie rozpoczyna się w 1880 roku. Wówczas grono miłośników śpiewu, przeważnie pracowników fizycznych, zorganizowało zespół, który w niedzielę, święta śpiewał w kościele, wtedy jeszcze w wiskitkach, bo w Żyrardowie niestety nie było wówczas kościoła. Po wybudowaniu w Żyrardowie kościoła pod wezwaniem św. Karola Boromeusza miłośnicy pieśni chóralnej stworzyli chór kościelny pod nazwą Chór Sumowy. W roku 1894 grupa członków chóru sumowego wyłoniła ze swego grona świecki zespół chóralny. Organizatorzy zwrócili się do władz rosyjskich z wnioskiem o zalegalizowanie w Żyrardowie Towarzystwa Śpiewaczego. Zezwolenia takiego jednak nie otrzymali. Korzystając z nowej sytuacji politycznej, jaka wytworzyła się po rewolucji 1905 roku, grupa śpiewaków wystąpiła ponownie do władz carskich o zalegalizowanie istniejącego dotąd nielegalnie zespołu chóralnego. Tym razem prośba została przyjęta, przychylnie rozpatrzona, a przedstawiona uchwała pod nazwą Żyrardowskie Muzyczno-Teatralne Towarzystwo Lira została zatwierdzona przez gubernatora warszawskiego. Powołane do życia Towarzystwo spotkało się z pełnym uznaniem i poparciem społeczeństwa. Z pierwszą wydatną pomocą materialną dla Towarzystwa przyszedł ówczesny właściciel zakładów żyrardowskich Karol Dietrich, ofiarując 300 rubli na cele Towarzystwa. O ile podczas pierwszego zebrania organizacyjnego Towarzystwo liczyło około 100 osób, to już na koniec grudnia 1907 roku Towarzystwo liczyło prawie 200 członków. Niezależnie od własnych imprez, Towarzystwo brało czynny udział w koncertach organizowanych na terenie miasta Żyrardowa. W sierpniu 1914 roku, kiedy Europa ogarnęła wojna, niestety Towarzystwo zmuszone było przerwać swoją działalność. Odzyskanie niepodległości stawia przed Lirą nowe zadania i nowe perspektywy. Zmienione warunki polityczne i lokalne doprowadziły w roku 1922 do połączenia się Towarzystwa Lira z chórem sumowym. Połączone chóry przyjęły nazwę Towarzystwo Śpiewacze Kościelno-Świeckie Lira w Żyrardowie. W 1922 roku Towarzystwo otrzymało sztandar ufundowany z dobrowolnych składek członków Towarzystwa i sympatyków. W pamiętnikach Żyrardowskiej Liry zapisano piękne słowa z tego okresu. Wszyscy pracują dla dobra ojczyzny. Jedni w odbudowie miast, domów, inni w odbudowie polskiej pieśni. W pieśni znajduje się wszystko. Radość i żal. Umiłowanie i ból. Okres międzywojenny. W okresie tym Towarzystwo nie znajdowało należytego i właściwego poparcia u władz, mimo że wnosiło swoją pracą wiele wartości kulturalnych i wychowawczych. Niestety, najazd hitlerowców w roku 1939 zniszczył zapał chórzystów. Nastąpił okres ogromnych trudności, nie tylko zresztą dla Towarzystwa Śpiewaczego Lira. Po wyzwoleniu w odrodzonej i wyzwolonej ojczyźnie Towarzystwo Lira natychmiast zabiera się do pracy. Zaszczytnym obowiązkiem był czynny udział w uroczystościach narodowych i społecznych, aby w ten sposób m.in. mieszkańcom Żyrardowa dać możliwość godziwej rozrywki. Pierwszym prezesem Towarzystwa po wyzwoleniu zostaje Aleksy Feliks Gregor, dyrygentem Kazimierz Rybkowski. Przez dziesięciolecia Towarzystwo prowadzi swą działalność na koncertach własnych, zbiorowych, ogólnomiejskich, zakładowych. Bierze udział w uroczystościach ogólnopaństwowych. Wielu członków Towarzystwa i samo Towarzystwo otrzymało odznaczenia, m.in. honorową odznakę śpiewaczom, wyróżnienie Ministerstwa Kultury i Sztuki w Warszawie za całokształt działalności kulturalnej oraz złotą odznakę honorową pierwszego stopnia od Zarządu Głównego Polskiego Związku Chórów i Orkiestr w Warszawie. Chór był także tematem prac magisterskich i opracowań naukowych. Obecnie prezesem Towarzystwa jest pani Anna Gawlińska, akompaniatorem Agnieszka Orzechowska, a dyrygentem niezmiennie od 1 stycznia 1985 roku jest Urszula Izdebska. Z tej pięknej rocznicy, z okazji tej pięknej rocznicy, w imieniu swoim, ale także nie mam wielu, wielu mieszkańców Żelardowa, życzę Towarzystwu Śpiewaczemu Lira co najmniej kolejnego wieku istnienia. Bardzo serdecznie dziękuję. Proszę bardzo.