Senator Stanisław Kogut: 'Ideał sięgnął bruku' — apel o pamięć

Oświadczenie, tradycyjne oświadczenie. Tak jest. Panie Marszałku, Panie i Panowie Senatorowie, ja swoje oświadczenie kieruję do Marszałka Senatu, Pana Bogdana Borusewicza. Panie Marszałku, w roku powstania styczniowego proklamowanym przez Senat i bardzo aktywnie obchodzonym przez wiele środowisk na terenie całego kraju przypominam wydarzenia tamtego czasu. 19 września 1863 roku o godzinie 17 do Zamku Królewskiego w swojej ówczesnej siedziby wracał z inspekcji namiestnik Królestwa Polskiego generał Berg. Na Nowym Świecie z kamienicy Zamojskich spadły dwie butelki zapalające. Potem padł strzał i rzucono kilka bomb domowej produkcji. Namiestnik uszedł z tego zamachu z życiem. Lecz natychmiast zaczynają się represje. Rosjanie plądrują kamienicę Zamojskich, wyrzucają na bruk fortepian należący wcześniej do nieżyjącego już wówczas wirtuoza Polski Fryderyka Chopina. Cyprian Kamil Norwid opisywał te wydarzenie następująco. Lecz ty, lecz ja uderzmy w sądne pienie, nawołując Cieść się późny wnuku, jękły głuche kamienie, ideał sięgnął bruku. Z tego wiersza pochodzi często używane określenie ideał sięgnął bruku. To termin, którym nazywamy działanie poniżej wszelkiej krytyki. Nie spełniający z żadnych cywilizowanych standardów. Wojsko rosyjskie z wyrochowaniem niszczyło pamiątki kultury polskiej. Dziś mamy niepodległe, wolne państwo. Lecz niestety nie znaczy to wcale, że potrafimy właściwie odnosić się do spuścizny poprzedniej generacji. Życzę nam wszystkim, panie marszałku, byśmy zasłużyli na pozytywną ocenę historii. By nie mówiono po latach, że w naszych czasach w polityce ideał sięgnął bruku. I nie mówiono, że nie potrafiliśmy uchronić i przekazać kolejnym generacjom w całości spuścizny kulturowej narodu. Dziękuję, wysoki senacie. Dziękuję bardzo, panie senatorze.