Teresa Hoppe o Janie Drzeżdżonie: życie i dorobek kaszubski

Panie Marszałku, Wysoki Sejmie, 22 sierpnia obchodziliśmy 20. rocznicę śmierci pisarza Jana Drzeżdżona, uznawanego za jednego z najwybitniejszych prozaików kaszubskich. Jan Drzeżdżon urodził się 16 maja 1937 roku w Domatowie w powiecie puckim. W 1955 roku ukończył liceum pedagogiczne w Wejherowie i zaraz potem zaczął pracować jako nauczyciel szkół powszechnych na Kaszubach. W 1965 roku ukończył filologię polską w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Gdańsku, a doktoryzował się na podstawie rozprawy o literaturze kaszubskiej. W latach 1968-76 Drzeżdżon był adiunktem w Wyższej Szkole Nauczycielskiej w Słupsku, a następnie pracował jako nauczyciel akademicki na Uniwersytecie Gdańskim. Mimo odległych miejsc pracy nigdy nie opuścił swoich ukochanych północnych Kaszub, mieszkając kolejno w Żelistrzewie i Władysławowie. Swoje utwory literackie publikował w języku polskim i kaszubskim. W kaszubszczyźnie czynił to w najbliższym sobie w dialekcie belockim. Był prozaikiem i poetą. Poezję pisał wyłącznie w języku kaszubskim, natomiast większość prac prozatorskich ukazała się w języku polskim. Swoje utwory publikował w pomeranii, literach, gryfie, miesięczniku literackim, twórczości, nowym wyrazie i w punkcie. Debiut książkowy Jana Drzeżdżona przypadł na 1971 rok. Był to szkic o Aleksandrze Majkowskim, wędrówki remusowe po Kaszubach. Trzy lata później ukazał się jego tomik poezji Sklany Pecure i dwie nowele pod tytułem Wniedzielny Wieczór. W 1973 roku Drzeżdżon otrzymał stypendium Fundacji Kościuszkowskiej na zbadanie środowiska kaszubskiego w stanie Ontario w Kanadzie. Podsumowaniem tej podróży był obszerny szkic Piękno ziemi rozważania nad kulturą kaszubów kanadyjskich. Jan Drzeżdżon zajmował się również historią literatury kaszubskiej. Owocem tych zainteresowań była monografia współczesna literatura kaszubska w latach 1945-1980, wydana w 1986 roku. Po zatworzeniem i publikowaniem własnych prac Drzeżdżon był także edytorem. Zebrał i opracował utwory literackie kaszubskich pisarzy, to jest Anny Browarczuk, Alejzego Budzisza i Augustyna Dominika. Pisał także wstępy i przysłowia do zbiorów prozatorskich i poetyckich. Od 1976 roku Jan Drzeżdżon należał do Związku Literatów Polskich, a w 1983 otrzymał najwyższe odznaczenie kaszubskie medal Stolema. Zmarł przedwcześnie 22 sierpnia 1992 roku w wieku zaledwie 55 lat. Pochowany został w rodzinnej parafii Mechowa w powiecie puckim. Po śmierci pisarza ukazała się zdaniem krytyków literackich jego najlepsza powieść – Twarz Smętka. Dla zachowania pamięci o tym pisarzu, począwszy od 1996 roku, na Kaszubach organizowany jest ogólnopolski konkurs prozatorski imieniem Jana Drzeżdżona, na który co roku wpływają liczne prace w języku polskim i kaszubskim. O dużym znaczeniu tego konkursu świadczy fakt, że wspierają go miejscowe samorządy oraz Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. Jest on zawsze ważnym wydarzeniem kulturalnym na Pomorzu. Dowodem pamięci o Janie Drzeżdżonie są także w kilku miastach na Pomorzu ulice i szkoły nazwane jego imieniem. Rok 2012 na Kaszubach obfituje w różne imprezy i wydarzenia związane z 20. rocznicą jego śmierci. Dziękuję za uwagę.