Marek Krząkala o Andrzeju Fryczu-Modrzewskim: 440. rocznica

Szanowny Panie Marszałku, Wysoka Izbo. Dzisiejsze oświadczenie chciałbym poświęcić pamięci Andrzeja Frylcza-Modrzewskiego, patrona II Liceum Ogólnokształcącego w Rybniku w związku z jego 440. rocznicą śmierci. Uchwałę w tej sprawie przyjął dzisiaj Sejm przez aklamację. Andrzej Frylcz-Modrzewski to osobowość europejskiego formatu. Wszechstronnie wykształcony, eurodyta i pragmatyk. Urodził się 20 września 1503 roku w Wolborzu. Zmarł w 1572 roku. Był wybitnym przedstawicielem epoki renesansu w Polsce. Pisarzem społeczno-politycznym. Mając 11 lat wyjechał do Krakowa, by zostać uczniem tamtejszej szkoły parafialnej. Studia rozpoczął w 1517 roku na Akademii Krakowskiej, a ukończył dwa lata później, poprzestając na stopniu bakałaża. W 1547 roku został sekretarzem Zygmunta I Starego, a sześć lat później wójtem Wolborza. Krytykował polskie przywary, w tym te dotyczące sfery polityki, ale jednocześnie był propagatorem tolerancji religijnej, równouprawnienia wszystkich wyznań religijnych oraz wzajemnej autonomii państwa i kościoła. Szczególną wartość stanowiła dla niego wolność sumienia i wyznania. Opowiadał się również za równością wobec prawa, niezależnie od statusu społecznego i przynależności stanowej oraz otoczeniem osób ubogich i wykluczonych opieką państwa. W XVI wieku jego dzieła zostały wpisane do indeksu ksiąg zakazanych, a pełnego wydania doczekały się dopiero w XX wieku. Był pisarzem bezkompromisowo dążącym do poprawy Rzeczypospolitej, nie poprzez przedstawianie wizji utopijnych, tak popularnych w renesansie choćby w twórczości Morusa, lecz poprzez popularyzację idei, które gdzie indziej miały się pojawić dopiero w przyszłości. Koncepcje obrony wolności i godności jednostki, postulaty tolerancji i ekumenizmu. To człowiek dialogu, doceniający wagę dysputy, polemiki i perswazji, umiejący słuchać nie tylko sojuszników, ale także przeciwników politycznych. Postawa Andrzeja Frycza-Modrzewskiego to przykład konsekwentnej realizacji etosu humanisty. To dowód jego niezwykłej przenikliwości i kultury politycznej oraz obywatelskiej. Pisarstwo stało się dla niego formą służenia ludziom, dochodzenie do prawdy jego życiowym celem. Gdy próbujemy ocenić poglądy demokratyzm, i renizm, ekumenizm i działalność Frycza z perspektywy współczesności, ten renesansowy humanista wydaje się nam niezwykle nowoczesny. Ważne staje się przede wszystkim jego przeświadczenie o zależności między moralnością społeczeństwa, a losami państwa i jego pomyślnością. Warto podjąć tę myśl, zwłaszcza w szkole, w pracy z młodzieżą. Wiele idei propagowanych przez Frycza-Modrzewskiego znalazło wyraz we współczesnej myśli demokratycznej, także w obecnie obowiązującej Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jest postacią do stawiania wzoru dla społeczeństwa, w tym dorastającego pokolenia. Andrzej Frycz-Modrzewski jest patronem różnych szkół w Polsce. Jedną z nich jest drugie Liceum Ogólnokształcące w Rybniku. Zawioła historia tej szkoły sięga lat 30. ubiegłego wieku. Obecnie to jedna z najbardziej renomowanych placówek w województwie śląskim, która dzięki zaangażowaniu grona pedagogicznego uczniów i rodziców, godnie nosi imię swojego patrona i propaguje jego idei. Przed objęciem mandatu posła miałem zaszczyt pracować w tej szkole. Z okazji przypadającej na 2012 rok 440 rocznicy śmierci Andrzeja Frycza-Modrzewskiego Sejm Rzeczypospolitej Polskiej przyjął uchwałę dla uczczenia jego pamięci i wyraził uznanie dla dorobku twórczego. Niech ta rocznica dla całej społeczności szkolnej, ale także każdego z nas osobna, będzie przyczynkiem do refleksji nad jego twórczością i postawą życiową, byśmy w pełni mogli korzystać z jego dorobku i twórczości. Dziękuję bardzo.