VideoParlament otwiera konferencję o Władysławie Bartoszewskim

Szanowni Państwo, witam serdecznie wszystkich na konferencji poświęconych profesorowi Władysławowi Bartoszewskiemu. Senat w ten sposób poprzez konferencję, poprzez wystawy który przypomina postać profesora Bartoszewskiego w okrągłą rocznicę jego urodzin. Wczoraj byłem na koncercie związanym z tą datą w Sopocie, a dzisiaj cieszę się, że mam możliwość otworzenia konferencji o człowieku, który jest w Polsce pamiętany nie tylko za to, co robił po wojnie, ale także za ten okres wojenny i za to, że jako profesor przekazywał swoje wartości dla młodszego pokolenia. I ja akurat należę do tego pokolenia, które miało możliwość uczęszczania na monograficzne wykłady profesora Bartoszewskiego na temat polskiego państwa podziemnego. I w latach 70. dla mnie i moich kolegów te wykłady nie miały tylko wartości historycznej. Staraliśmy się budować pomost opozycji polskiej, młodzieży, która działała w różnych organizacjach sprzeciwiających się systemowi totalitarnemu. Staraliśmy się budować pomost między okresem tym, w którym my rozpoczęliśmy działalność, a tym okresem, w którym profesor Bartoszewski jako młody człowiek podjął realizację tych wartości, które wjeżdżył. To były zupełnie inne okresy, ale dla nas Władysław Bartoszewski był tym człowiekiem, który swoim życiem mówi należy działać, należy się sprzeciwiać złu niezależnie od kosztów, które trzeba będzie ponosić. Senat pamięta o Władysławie Bartoszewskim także dlatego, że był senatorem, znaczącym senatorem, a później znaczącym politykiem w tej polityce oficjalnej po zmianach w Polsce w 1989 roku. Więc witam dostojnych gości, witam serdecznie tych, tych, którzy przyjechali z bliska, ale także szczególnie tych, którzy przyjechali z daleka. A jest cała grupa osób, które przyjechały do Polski po to, żeby wziąć udział w upamiętnieniu tej ważnej rocznicy dla nas, dla Polaków i także dla Europejczyków, bo przecież Władysław Bartoszewski był Polakiem, to jest jasne, ale niósł także wartości ogólnoeuropejskie. Po otworzeniu konferencji, a zrobiłem to w tej chwili, przekazuję prowadzenie dla pomysłodawcy tej konferencji, pana senatora Bogdana Klicha, przewodniczącego Komisji Spraw Zagranicznych i Unii Europejskiej. Bardzo dziękuję, panie marszałku. Drodzy państwo, postać Władysława Bartoszewskiego jest w naszej pamięci, więc chyba na tej sali nie trzeba go przypominać, ale ponieważ czas nieubłaganie biegnie, w związku z tym trzeba ją przypominać, tę postać. Tym, którzy nie mieli okazji ogrzać się w jego cieple, którzy nie mieli okazji słuchać jego słów. I dlatego Senat podjął decyzję o tym, aby ogłosić rok 2022 rokiem Władysława Bartoszewskiego, nie Kazimierza Wielkiego, nie naszych dzielnych bohaterów powstania styczniowego czy listopadowego, tylko właśnie Władysława Bartoszewskiego, bo jego dorobek jest żywy, bo jego myśl jest myślą bieżącą. Celowo podkreślam słowo bieżąca. Otóż można na niej budować i trzeba budować zarówno spojrzenie na sprawy, które dotyczą Polski, tu i teraz, jak i spraw międzynarodowych, które są kluczowe z punktu widzenia interesów naszego kraju. Wałęsa Bartoszewski był na tyle postacią renesansową, że miał swój wypracowany pogląd zarówno na kwestie polityki wewnętrznej, jak i polityki zewnętrznej. I słynne jego oburzenie na polską dyplomację w 2007 roku nie wzięło się z jakichś tam zewnętrznych powodów, tylko z powodu, powiedziałbym, dość banalnego zdarzenia, jakim była odmowa uhonorowania jego przyjaciela Jana Nowaka-Jeziorańskiego podczas uroczystości odsłonienia płyty pamięci w Krakowie w tym czasie. Mam na myśli tutaj jego emocjonalne wystąpienie w Filharmonii Krakowskiej, gdzie skrytykował ówczesną dyplomację polską. To są takie zdarzenia, które w naszej pamięci są obecne i tak jak powiedziałem, one determinują też jego, Władysława Bartoszewskiego, podejście do spraw zarówno krajowych, jak i zagranicznych. W tej chwili stoimy przed największymi od 1990 roku wyzwaniami dla Polski zarówno tu w kraju, jak i Polski za granicą. Jestem przekonany o tym, że Władysław Bartoszewski na każde z tych pytań, które się pojawiają w debacie publicznej miałby swoją odpowiedź. Jestem przekonany o tym, że odpowiedzia odpowiadałby jak zwykle w sposób pewny, zdecydowany, trafiając w punkt. I dlatego tę konferencję podzieliliśmy na dwie części. Na część, która będzie bardziej dotyczyła kwestii jego doktryny przyzwoitości w sprawach krajowych, nie abstrahując od krajowej polityki zagranicznej, od krajowej polityki, od krajowej dyplomacji. I wreszcie od jego doktryny w drugiej części będziemy mówić o jego doktrynie przyzwoitości i wpływie tej doktryny na sprawy międzynarodowe, tak jak ją widział. Tak jak widział pojednanie między Polakami a Niemcami, między Polakami a Żydami. Tak jak widział nowy kształt bezpieczeństwa i stosunków międzynarodowych opartych na wartościach. Oparty na zasadach. Bo to była jego myśl. Proszę mnie dobrze zrozumieć. Ja nie chcę w żaden sposób powiedzieć o tym, że Władysław Bartoszewski był jedyny. Władysław Bartoszewski był jednym z architektów polskiej polityki zagranicznej oraz jednym z architektów polityki polskiej tu, w kraju. Był jednym z koryfeuszy demokracji w Polsce, obrony praw człowieka, wolności obywatelskich, respektowania zasad praw, mniejszości i przede wszystkim wspomnienia o historii, pamięci historycznej, i która dla niego była szczególnie istotna. Ten dorobek promieniuje. Ten dorobek, jak powiedzieliśmy sobie wcześniej, jest wciąż żywy i chciałbym prosić prowadzących zarówno profesora Adama Bodnara, jak i pana ambasadora Marka Prawde, o to, abyśmy próbowali z tej cytryny Bartoszewskiego wycisnąć jak najwięcej współczesnego soku. Żebyśmy byli w stanie odpowiedzieć na to, jak Bartoszewski postrzegałby te wyzwania, przed którymi stoimy w tej chwili tu, w Polsce jako Polacy i tam w Europie, czy właściwie tu w Europie jako Europejczycy. Przekazuję głosy profesorowi Bodnarowi, prosząc o poprowadzenie pierwszej sesji. Później będzie chwila przerwy i przejdziemy do sesji drugiej. Panie profesorze, bardzo proszę. Szanowny panie marszałku, szanowny panie przewodniczący, dostojni zgromadzeni goście dzisiejszej konferencji. Przede wszystkim na wstępie chciałbym bardzo serdecznie podziękować panu Mariuszowi Malinowskiemu, który myślę, że swoją wielkim zaangażowaniem, energią osobistą doprowadził do tego, że wszyscy tutaj się zebraliśmy, bo wiemy, że nad tym projektem i nad różnymi innymi upamiętnieniami od wielu, wielu miesięcy, lat nawet pracuje i dalej będzie pracował. Dobrze znamy pana Mariusza z tej strony. Drodzy państwo, natomiast w takich sytuacjach, kiedy widzę tak dostojnych zgromadzonych gości, zastanawiam się, dlaczego ja jestem tutaj w tym miejscu, że mam moderować panel poświęcony tak ważnym problemom. Problemom dotyczącym przeszłości, rozwiązywania tych różnych traum, problemów z zakresu pojednania i przezwyciężania wzajemnych krzywd oraz cierpień. Bo duży dorobek Władysława Bartoszewskiego właśnie wiąże się z tym trójkątem Polska, Niemcy, Izrael i o tym będziemy rozmawiali w tym pierwszym panelu w kontekście zasług Władysława Bartoszewskiego, ale także tworzenia tej jego doktryny, jak to zostało nazwane w programie, przyzwoitości dialogu oraz skuteczności w osiąganiu celów. Tak sobie pomyślałem, że jednym z powodów, dla których tutaj jestem, w tej roli moderatora jest to, że Urząd Rzecznika Praw Obywatelskich był w zasadzie jedynym organem konstytucyjnym przez kilka lat, w którym normalnie można było dyskutować o postaci Władysława Bartoszewskiego i o jego dorobku. Jeszcze zanim zostałem rzecznikiem, pani profesor Irena Lipowicz dokonała uroczystego otwarcia sali konferencyjnej imienia Władysława Bartoszewskiego. Już za moich czasów w latach 2015-2019 wielokrotnie odbywały się spotkania poświęcone właśnie postaci Władysława Bartoszewskiego. Udało mi się zgromadzić różne osoby, które na ten temat się wypowiadały, publikowały, działały i myślę, że w ten sposób odrobinę biuro być może się przyczyniło do tego, żeby ta tradycja i myślenie o Władysławie Bartoszewskim przetrwało w Polsce w sposób niezmieniony i bardzo się cieszę, że i nowy Rzecznik Praw Obywatelskich, profesor Wiącek, a nie myśli o tym, żeby cokolwiek robić z salą Władysława Bartoszewskiego, to jest myślę, że także wielki sukces Senatu, że tutaj ta kontynuacja ustrojowa niezależności Urzędu Rzecznika Praw Obywatelskich następuje, ale przede wszystkim bardzo się cieszę, że Senat właśnie ustanowił rok Władysława Bartoszewskiego i że ta debata może się odbywać tutaj, bo jest to postać, która wymaga, zasługuje i na nasz największy szacunek i możemy po prostu najzwyczajniej w świecie od Władysława Bartoszewskiego bardzo dużo się nauczyć. Drodzy Państwo, rola moderatora powinna polegać na tym, żeby nie zajmować czasu tym osobom, które mają przemawiać. Także pozwolą Państwo, że ja sobie zostawię ewentualnie na koniec kilka słów podsumowania, a teraz przejdę do mojej roli, czyli do tego, żeby powiedzieć, że w panelu wystąpią cztery osoby. Pan profesor Jan Bartsch, pan dr Lorenz Weinbaum, pan ambasador Martin Kremer oraz także oczywiście pani Anna Przepełska-Trzeciakowska. Zobaczymy, jak to jeszcze będzie z panem przewodniczącym Klichem, bo jeszcze w programie jest, ale tu się zastanawiamy, czy w tym panelu, czy w następnym. Zobaczymy, jak nam z czasem to wszystko wyjdzie. Natomiast drodzy Państwo, chciałbym poprosić jako pierwszą osobę o zabranie głosu pana profesora Jana Barcza, który na co dzień jest związany aktualnie z Wydziałem Prawa Akademii im. Leona Koźmińskiego. Jest także bardzo aktywnie zaangażowany w pracę konferencji ambasadorów Rzeczypospolitej Polskiej. Jest byłym ambasadorem Rzeczypospolitej Polskiej w Austrii. Ale zanim oddam głos panu profesorowi i poproszę o pierwsze wystąpienie, także chciałbym powiedzieć, że na sali jest z nami także osoba bardzo szczególna dla Władysława Bartoszewskiego, pan dr Marcin Barcz, który przez wiele lat pełnił funkcję asystenta. A teraz właśnie myślę, że jest bardzo zasłużony w zakresie dokumentowania, upamiętniania i przybliżania nam wszystkim dorobku Władysława Bartoszewskiego. No i tutaj zbieżność nazwisk nie jest przypadkowa. Drodzy Państwo, oddaję głos panu profesorowi Barczowi. Czy pan profesor jest z nami? O, jest. Panie profesorze, poprosimy o włączenie mikrofonu, albo nasze służby tutaj poprosimy o spowodowanie, żebyśmy mogli pana profesora usłyszeć. Panie profesorze, że niestety nie słyszymy pana profesora. Właśnie nie wiem kto, bo to pytanie jest kto obsługuje tutaj nam. OK, dobrze. Dobrze. Dobrze. OK. OK. OK. OK. OK. OK. OK. OK. OK. OK. OK. OK. Drodzy Państwo, ladies and gentlemen. Drodzy Państwo, mamy mały problem techniczny wynikający z tego, że nie możemy puścić tego przemówienia tak przynajmniej w ogół. Natomiast jeżeli Państwo założyliby słuchawki, to wtedy możemy wszyscy usłyszeć zarówno w tłumaczeniu, jak i w języku oryginalnym. Byleby tylko może pana profesora poprosić, żeby pan profesor zaczął od początku, bo to może mieć jednak znaczenie. I czy możemy jakoś na czacie gdzieś na tym Zoomie napisać profesorowi, żeby rozpoczął od początku. Niech pan zaczyna, panie profesorze. Słyszymy pana w słuchawkach