Piotr Kruszyński: Sędziowie pokoju jako remedium na przewlekłość

Chcę informować, że przed chwilą z inicjatywy pana prezydenta Andrzeja Dudy został powołany zespół do spraw przygotowania regulacji zmierzających do wprowadzenia do Polskiego Systemu Sprawiedliwości instytucji sędziów pokoju. Inicjatywa pana prezydenta wynika z tego, że wpływały do niego liczne postulaty, które wnioskowały o tego typu rozwiązania. Pan prezydent podziela zdanie i te opinie, które mówią, że reforma Polskiego Systemu Sprawiedliwości powinna być kontynuowana. I powołanie tego zespołu postrzega jako kolejny krok zmierzający do osiągnięcia tego celu. Przed zespołem bardzo trudne, ambitne, ale ciekawe zadanie. Instytucja w Polsce historycznie jest znana, w wielu krajach Europy i świata także. Zespół, który pan prezydent powołał reprezentuje różne środowiska. Są przedstawiciele środowisk politycznych, prawniczych, są konstytucjonaliści, są praktycy, którzy w sądach reprezentowali obywateli. A celem tego jest przede wszystkim większe zadowolenie obywateli i skrócenie czasu postępowań sądowych, a także uproszczenie tych wszystkich form. Życząc zespołowi ofocnej i dobrej pracy, od tego momentu przekazuję już w ręce pana przewodniczącego prof. Piotra Kruszyńskiego i pana sekretarza zespołu ministra Pawła Muchy wszelkie uprawnienia do reprezentowania prac zespołu i do przedstawiania efektów jego działań. Dziękuję bardzo i poproszę pana profesora o zabranie głosu. Dziękuję bardzo panie minister, panie minister, panie ministrze, szanowni państwo. Przede wszystkim spotkał mnie niezasłużony wręcz zasztyt, że decyzją pana prezydenta przewodniczą temu zespołowi znakomitości, bo tam są naprawdę znakomitości prawnicze, znakomitości polityczne i mam ogromną tremę i mówię to bez żadnej, proszę państwa, kokieterii znaleźć się w tym gronie, a w dodatku jeszcze jemu przewodniczyć. No postaram się w miarę moich skromnych możliwości sprostać temu zadaniu, oczywiście przy znakomitej pomocy pana ministra Muchy. Proszę państwa, przechodząc do rzeczy. Pani minister właściwie już powiedziała rzecz najważniejsza. Tak się składa, że ja jestem teoretykiem prawa karnego, materialnego, procedury karnej. Już nawet nie powiem ile lat już jestem pracownikiem naukowym, bo to aż trudno w to uwierzyć. Proszę państwa, niektórzy mówią ludzie tyle nie żyją, no ale ja żyję jeszcze. No i jestem również adwokatem od 30 lat, także troszkę tę problematykę znam. Nie będę wyważał otwartych drzwi, powiem bardzo krótko. Największą zmorą polskiego wymiaru sprawiedliwości, nie tylko polskiego zresztą, jest przewlekłość postępowań. Co nie wynika ze złej woli organów ścigania i sądownictwa. Czasami się zdarzają oczywiście zaniedbania, ale one zdarzają się wszędzie. Tylko to wynika z przyjętego modelu postępowania, że wszystkie sprawy o wykroczeniu też są prowadzone przez sądy. Czy to chodzi o przysłowiową, oczywiście ja przesadzam w tej chwili, przysłowiową kradzież z smalcu, z piwnicy. Czy też chodzi o zabójstwo czterech osób, czy pięciu. To mniej więcej postępowań toczy się tak samo. Ja oczywiście przesadzam, wiadomo, że jest dochodzenie, tutaj jeszcze śledztwo, nie będę wchodził w szczegóły. Ale mniej więcej, proszę Państwa, jest podobna procedura. Czas z tym skończyć, absolutnie czas z tym skończyć. Sędzia pokoju jest tutaj bardzo dobrym remedium, no remedium przesadziłem, ale dobrym rozwiązaniem, które pozwoli na to, żeby te postępowania w sprawach, odrobne przestępstwa, również odrobne, proszę Państwa, także, jeżeli chodzi o odrobne sprawy z zakresu prawa cywilnego, były rozpoznawane z jednej strony przez czynnik sądowy, ale, proszę Państwa, niekoniecznie przez sędziego, który musiał przejść aplikację, zdać egzamin sędziowski albo odpowiednią liczbę lat praktykować jako radca prawny, czy adwoche, czy notariusz. Proszę Państwa, nie ma potrzeby, żeby w prostych sprawach, a ich jest najwięcej, żeby wszystkie te sprawy rozpoznawał sędzia zawodowy, który przeszedł przez tą całą drogę. Wystarczy, jeżeli to będzie prawnik, oczywiście z odpowiednim stażem, no nie może być tak, że dzisiaj Jan Kowalski zdał egzamin magisterski, od jutra już jest sędzią pokoju. Musi mieć odpowiedni staż, odpowiednie przygotowanie. Nie chcę wchodzić w szczegóły, proszę Państwa. Ale w każdym razie wystarczy, jeżeli taka właśnie osoba, więc prawnik, no ale niekoniecznie już w takich kwalifikacjach jak sędzia zawodowy, będzie te drobne sprawy rozpoznawał. Nie chcę wchodzić w szczegóły, bo oczywiście jest to kwestia zabezpieczenia praw stron, kwestia wnoszenia środków odwoławczych, ale to są szczegóły, o których nie chcę w tej chwili mówić. W każdym razie idea jest jak najbardziej słuszna. No i naprawdę ja się bardzo cieszę, że będę miał okazję w tym procesie uczestniczyć. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo, Panie Profesorze. Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Profesorze, Przewodniczący Zespołu, Szanowni Państwo. Mamy zaszczyt podejmować wyzwanie, które jest fundamentalnie związane z interesem obywateli. Dlatego, że sprawne funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości to jest jeden z tych obszarów, przez który dokonywana jest ocena w ogóle sprawności funkcjonowania państwa przez obywateli. Pan prezydent Andrzej Duda konsekwentnie podejmuje takie inicjatywy, które służą obywatelom w sferze wymiaru sprawiedliwości. Dość wspomnieć tutaj chociażby wprowadzenie na gruncie przepisów ustawy o Sądzie Najwyższym do Sądu Najwyższego także ławników i skargi nadzwyczajnej. Skargi nadzwyczajnej jako tego narzędzia, które jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia i pozwoliło uchylić takie wyroki, które były wcześniej niemożliwe do podważenia, a obiektywnie także profesjonaliści i prawnicy wskazali, że były wadliwe. Takim elementem było wprowadzenie ławników, jeżeli chodzi o sprawy dyscyplinarne i także rozpoznawanie skarg nadzwyczajnych. Prezydent popiera te rozwiązania, które są zawarte, odzwierciedlone dzisiaj w Konstytucji, bo przecież polska Konstytucja stanowi o udziale także obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości. A tak jak trafnie powiedział tutaj pan profesor, a wcześniej przy powołaniu, na co wskazywała nam uwagę pani minister, tą rzeczą, która jest rzeczą na pewno do podjęcia, jest kwestia przewlekłości postępowania. To jest główna dzisiaj bolączka, jeżeli chodzi o funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości i wprowadzenie instytucji sędziów pokoju. To może być rozwiązanie tych problemów, które są związane z oczekiwaniem na rozstrzygnięcie nie tylko w tych drobnych sprawach, które trafiłyby do sędziów pokoju, ale także w tych sprawach, które dzisiaj oczekują na rozpoznanie w sądach powszechnych. Dlatego, że kwestia odpowiedniego podziału i przypisania tych spraw to jest kwestia skrócenia czasu na oczekiwanie, na rozstrzygnięcie we wszystkich rodzajach spraw. I mówimy tutaj o tych postępowaniach cywilnych, postępowaniach karnych, które dotykają bezpośrednio obywatela. To jest zespół, który ma świetnego lidera, myślę tutaj o panu profesorze, który ze zbytnią skromnością mówił o swoim dorobku, który jest powszechnie znany, ale zespół, który faktycznie jest gotów do pracy. Wiemy z zapowiedzi pani minister, że pan prezydent zamierza pierwsze posiedzenie zespołu w najbliższym czasie także zwołać i będziemy pracować, żeby wszystko czynić, żeby to, o czym się w środowisku prawniczym mówi od wielu lat, nawiązując do dorobku także II Rzeczypospolitej, mogło się ziścić. Żeby dobre dla obywateli rozwiązania prawne, które będą skutkowały kolejnym etapem pozytywnych zmian w zakresie funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, mogły wejść w życie. Dla tego celu oczywiście kluczowe jest przygotowanie odpowiedniego projektu ustawy i my do takiej pracy jesteśmy gotowi i będziemy ją według swojej najlepszej wiedzy i umiejętności wykonywać. Dziękuję bardzo. Szanowni Państwo, pan prezydent nie tylko zwoła pierwsze posiedzenie, ale planuje także wziąć w nim udział, co świadczy o wadze, jaką głowa państwa przykłada do tego projektu, który dzisiaj został zainicjowany. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo, pani minister. Dziękuję państwu. Dziękujemy bardzo. Dziękuję bardzo.