Ewa Lieder o przemocy wobec kobiet i wzroście nienawiści

Dzień dobry Państwu, witam Państwa bardzo serdecznie. Proszę Państwa, Nowoczesna odbywa dzisiaj dwie konsultacje społeczne. Pierwsza z nich dotyczy kwestii rosnących tendencji rasistowskich w Polsce i w Europie. To są konsultacje, które rozpoczną się o godzinie 18 z przedstawicielami Europejskiej Sieci Ruchów Antyrasistowskich. To jest taka oddolna organizacja, która akurat gości w Warszawie. W Warszawie odbywa swój kongres do niedzieli. Będziemy rozmawiali na temat przyczyn takiego wzmożenia, jeżeli chodzi o takie ruchy rasistowskie w całej Europie i również w jakiejś mierze w świecie. Zastanawiali się nad ich przyczynami oraz rozmawiali o tym, co z tymi kwestiami może robić państwo. Bardzo serdecznie na te konsultacje zapraszam właśnie ze względu na obecność przedstawicieli Europejskiej Sieci Ruchów Antyrasistowskich. To jest bardzo ważny i istotny dzisiaj temat zajmujący wiele osób. Drugie konsultacje, które rozpoczną się za 25 minut dotyczą kwestii przemocy wobec kobiet. Będziemy dyskutowali o tym, dlaczego jest ona dzisiaj poważnym problemem w wielu polskich rodzinach, dlaczego nie powinniśmy zamykać na nią oczu i dlaczego kobiety są narażone na prześladowanie o charakterze fizycznym, psychicznym, seksualnym oraz ekonomicznym. Szerzej o tym pani poseł Ewa Lider i pani Elżbieta Jachlewska z Inicjatywy Feministycznej. Panią poseł Joannę Szajring-Wiolgów chciałbym poprosić o komentarz do tej części konsultacji zarówno dotyczących przemocy wobec kobiet, jak i tych rasistowskich. A panią profesor Monikę Płatek, która jest dzisiaj z nami również o komentarz do tego, dlaczego dzisiaj mamy taki problem z rosnącą przemocą i agresją wobec kobiet. Proszę Państwa, dzisiaj na naszych konsultacjach będziemy mówić przede wszystkim o konwencji przeciwko przemocy i dlaczego, mimo to, że ona obowiązuje w polskim prawie, to niestety nie działa w praktyce. O tym opowie pani profesor Płatek i pan mecenas z Wrona. I będzie na ten temat dyskusja. Elżbieta Jachlewska z Inicjatywy Feministycznej oraz Magdalena Grabowska z Fundacji STER opowiedzą o raporcie, który jest, można powiedzieć, taką publikacją najświeższą z 2015 roku o przemocy seksualnej w Polsce. I te wyniki są, proszę Państwa, przerażające. Joanna Szajring-Wielgus opowie o języku nienawiści i przedstawi czarną księgę. Proszę Państwa, nie jest wesoło. Dzisiaj zamierzamy również po naszych konsultacjach i konferencji podpisać manifest przeciwko przemocy wobec kobiet, bo to jest naprawdę niezwykle ważny problem w Polsce. Dlatego stanowczo potępiamy przemoc w Polsce i domagamy się pełnej realizacji równouprawnienia kobiet i domagamy się potępienia również przez polski rząd przemocy w Polsce i realizowania konwencji antyprzemocowej. Konwencja Rady Europy o zapobieganiu zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej weszła w życie 1 sierpnia 2015 roku. To znaczy, że jest częścią polskiego prawa. Przyjmując konwencję, przyjęliśmy na siebie zobowiązania i niezależnie od tego, która władza jest przy władzy, jest zobowiązana do tego, aby to prawo wypełniać. Ja nie jestem pewna, nie mam takiej wiedzy i myślę, że takiej wiedzy wciąż nie mamy. Czy rzeczywiście jest tak, że przemoc wobec kobiet w Polsce rośnie? To, co wiemy na pewno, to to, że mamy większą wrażliwość na ten problem, więcej wiedzy na ten temat, chociaż niekoniecznie przekłada się to z jednej strony na ilość zgłoszeń i na sposób, w jaki sobie z tym radzimy bądź nie radzimy. To, co na pewno by pomogło od początku, to fakt, żeby zgodnie z zobowiązującym prawem rzeczywiście istniał telefon, który dawałby prawo każdemu, kto czuje się prześladowany przez osoby najbliższe, zarówno jeśli chodzi o przemoc fizyczną, seksualną, psychiczną, jak i ekonomiczną, do tego by ten fakt zgłosić. Musimy sobie zdawać sprawę z tego, co wykazał bardzo wyraźnie w swoim doktoracie pan mecenas Grzegorz Wrona, że przemoc w rodzinie nie jest w Polsce przestępstwem. Znęcanie i przemoc w rodzinie to są dwie odrębne rzeczy. I my jesteśmy chyba jak najdalsi od tego, żeby proponować wprowadzenie do kodeksu karnego odrębnego przestępstwa przemocy w rodzinie. Natomiast jednocześnie byłoby dobrze, aby istniała wola polityczna, żeby te zjawiska, do których prokuratura sięga, pobicia, znęcanie i psychiczne molestowanie, jeżeli tłem ich jest przemoc w rodzinie, abyśmy sobie z tego zdawali sprawę. To jest również moment, w którym trzeba sobie uświadomić. To nie feminizm i nie konwencja przeszkadza w eliminowaniu w rodzinie przemocy w rodzinie. To naprawdę brak woli politycznej i zakłamanie, które uznaje, że jeżeli przyznamy, że mamy do czynienia z przemocą w rodzinie, to to będzie powodować, że rodzina się będzie rozpadać, bądź nasza wizja rodziny będzie niewłaściwa. To jest to, co naprawdę szkodzi. To, czego brak i z czego trzeba sobie zdawać sprawę, to pewnej postawy. I dziękuję tutaj nowoczesnej za to, że tą postawę wykazuje potępienia dla tego typu zjawisk. Z jednej strony musimy wiedzieć, że w ten sposób się nie postępuje. Z drugiej strony musimy wiedzieć, to w takim razie jak postępować. I na przykład, jeżeli mówimy publicznie, że bicie dzieci jest dowodem na okazywanie im miłości, to przesyłamy fałszywą informację i tak naprawdę szkodzimy. Jeżeli publicznie mówimy, że kobiety miejsce jest w domu, to przesyłamy złą informację i tak naprawdę, choć nie chcemy tego, sprzyjamy zjawiskom przemocy w rodzinie. Jeżeli mówimy, że wszystko zależy od mężczyzny, że to mężczyzna musi zarobić, mężczyzna musi wszystkie problemy rozwiązać, mężczyzna musi być za wszystko odpowiedzialny, to przesyłamy złą informację i tak naprawdę szkodzimy. Trzeba sobie zdać sprawę z tego, że te stereotypy, które konwencja wymaga, aby zostały usunięte, nie polegają na tym, że proponuje się zlikwidowanie świąt Bożego Narodzenia czy świąt Wielkiej Nocy. Polega to na tym, aby sobie uświadomić, że wyobrażenia co do ról kulturowych przypisanych zarówno kobiecie, jak i mężczyźnie sprawia, że w efekcie w codziennym życiu ludzie sobie nie dają rady i to jest przyczyną przemocy w rodzinie. Mamy całą masę instrumentów zawartych w tej konwencji, które pozwalają na to, aby podnieść jakość życia kobiet, mężczyzn, dzieci w rodzinach polskich. W rodzinach, które są rodzinami, gdzie został zawarty związek cywilny, kościelny, bądź też żyją bez żadnego związku, co nie zmienia faktu, że są rodzinami i mają problemy z rozwiązywaniem na co dzień relacji między sobą. I znów ta konwencja pozwala na to, aby pewne problemy przynajmniej rozwiązać. W związku z tym wydaje mi się, że dzisiejsza konferencja pozwoli z jednej strony zebrać cały zestaw niedostrzeganych problemów, a są nimi stosunek do rodzin, w których przebywają najpierw dzieci, a potem dorośli ludzie z upośledzeniami. Są nimi problemy związane z sytuacją, w której rodzą się raz po raz dzieci z fazem, a ich rodzice pozostają bez odpowiedniego wsparcia wcześniej, tak aby nie doprowadzać do tego, żeby choroba alkoholowa rzutowała na jakość życia i na możliwości życia ludzi. Mamy tutaj problemy związane z tym, w jaki sposób traktuje się dzieci, które z różnych powodów są wychowywane bez rodziców, czyli dzieci, które są instytucjonalnie traktowane przez państwo od początku swojego urodzenia i następnie bardzo często wpadają w najróżniejsze problemy związane z poprawczakami, następnie z więzieniem i wtedy bardzo łatwo ich potępiamy. A nie widzimy, że gdzieś na początku tak naprawdę nie dajemy sobie rady jako państwo, jako władza, żeby nad tym się pochylić i aby ten problem rozwiązać. Są tutaj również problemy z niechęcią wyraźną i z przyzwoleniem na to, aby nie egzekwować alimentów. Są problemy związane z tym, aby wyobrażać sobie, że można wykluczać ludzi z rynku pracy ze względu na ich płeć żeńską i wykluczać możliwości rodzicielskie ludzi ze względu na ich płeć męską. Mogłabym mówić bardzo długo, ale mając na uwadze państwa czas, zależało mi tylko na tym, aby zasygnalizować, że tam, gdzie mówimy o przemocy wobec kobiet, mówimy o tym dlatego, że najczęściej to rzeczywiście dotyczy grupy słabszych. I ponieważ zarówno społecznie, ekonomicznie, fizycznie kobiety są słabsze, a kulturowo to się jeszcze podtrzymuje, to zarówno kobiety, jak i dzieci są najczęściej ofiarami przemocy w rodzinie. Ale warto też podkreślić, że zarówno konwencja, jak i my zdajemy sobie sprawę z tego, że jest to problem szerszy, że jest to problem braci molestowanych i niszczonych przez braci, ojców źle traktowanych starych przez dzieci, matek źle traktowanych przez córki, czyli to nie jest rzecz, która tylko i wyłącznie ogranicza się do kobiet i trzeba widzieć to szerzej. Ludzie w Polsce mają prawo do dobrej jakości życia. Przemoc tą jakość życia niszczy. Władza, która nic z tym nie robi, przyzwala na to. I tym samym niszczy dobrą jakość życia ludzi w Polsce, a oni mają prawo do tego, żeby żyć godnie i dobrze. Na dzisiejszej konferencji chciałabym Państwu przedstawić dane, które wynikają z raportu przełamać tabu dotyczące przemocy seksualnej w Polsce. Badania odbyły się na przełomie 2014 i 2015 roku i były wstrząsające. 91% kobiet doznało jakiejkolwiek przemocy seksualnej, ponad 22% kobiet w Polsce doznało gwałtu, a tylko 8% kobiet zgłosiło ten fakt na policję. Badania też wykazały, że głównymi sprawcami były osoby znane, czyli ktoś bliski kobiecie, były partner albo partner. To było 88% sprawców. Czyli mit sprawcy, który gwałci kobietę, wciąga je w krzaki, jest to osoba obca, okazał się nieprawdziwy. Gwałcicielem jest osoba z rodziny przeważnie. W związku z tym chciałybyśmy zwrócić się do posłów, posłanek o wzmocnienie konwencji wypracowania takich mechanizmów, które temu zjawisku by zapobiegło. Robiłyśmy także badania wśród policjantów i policjantek. Okazało się, że policjanci i policjantki nie są gotowi tak naprawdę do przyjmowania zgłoszeń gwałtu. Większość z nich nie odbyła żadnych szkoleń. Opierają się właściwie na wytycznych wewnętrznych, czyli na jakiejś procedurze. Wnosili o to, żeby właśnie było więcej szkoleń, żeby było też większe wsparcie psychologów i psycholożek. W małych miejscowościach, gdzie są małe komisariaty, cała procedura trwa bardzo długo. Do tego, że trzeba sprowadzić kobietę policjantkę, która przyjmie zgłoszenie. Także w wywiadach z prokuratorami i prokuratorkami wynikało, że podejście do osób, które doznały przemocy seksualnej, no powiedziałabym, że jest lekko lekceważące. Podchodzi się do sprawy w ten sposób, że kobieta sama jest sobie winna, tak? Wyciąga się, czy była pijana, jak była ubrana, czyli zawsze winę zrzuca się na kobietę. Także zapraszam na konferencję. Niezbywalnym prawem każdego człowieka jest prawo do godności. I dzisiaj na konferencji będziemy mówili o godności kobiet, o mowę nienawiści, która jest stosowana w stosunku do kobiet. Ja wczoraj brałam udział w bardzo ważnym wydarzeniu. Wczoraj w Poznaniu odbyło się nadzwyczajne zgromadzenie polskich antropologów i etnologów na temat tego, co się dzieje w naszym życiu. Wzrostu zachowań z nienawiści, wzrostu przestępstw z nienawiści i wzrostu dyskryminacji w mniejszości. Bardzo ważny moment, bardzo ważne wydarzenie, które pokazuje coś zupełnie innego, niż mówi rząd Prawa i Sprawiedliwości. Rząd Prawa i Sprawiedliwości wykorzystuje mowę nienawiści jako instrument. Zastępuje dialog mową nienawiści. Prawo i Sprawiedliwość zamiast reagować na akty przemocy, milczy, czyli przyzwala, czyli zgadza się na występowanie takich aktów. Dzisiaj będę rozmawiała na temat mowy nienawiści z Zuzanną Warsos, chlejsińskiej Fundacji Praw Człowieka, na temat mowy nienawiści stricte skierowanej do kobiet. Będziemy rozmawiali o tej sytuacji. Natomiast rzecz, którą przedstawię, to przedstawię księgę hańby. Coś, co zebrałyśmy z posłankami po roku pracy w parlamencie. To, w jaki sposób zwracają się do nas internauci, to w jaki sposób i używając jakich epitetów piszą do nas internauci z przeciwnej strony. Więc to będziemy przedstawiać. Nie będę ich wymieniać, bo to są słowa niecenzuralne i które w ogóle nie powinny się pojawić w przestrzeni publicznej. Dziękuję bardzo. Proszę Państwa, ekspertki i goście konferencji są dostępni w kuluarach i w sali kolumnowej, bo za 10 minut rozpocznie się spotkanie. Ja również w sprawach bieżących, dotyczących bieżących tematów, jako rzecznik nowoczesny odpowiadam w kuluarach. Dziękujemy bardzo. Dziękuję.