Joanna Gustynowska: nowoczesna polityka społeczna, nie rozdawnictwo

Dzień dobry Państwu. Proszę Państwa, wspólnie z Panią Posełą Joanną Gustynowską chcielibyśmy przedstawić Państwu założenia nowoczesne dotyczące programu w zakresie polityki społecznej. Polityka społeczna to może nie jest temat, który jest bardzo z nowoczesną kojarzony, ale Facebook przypomniał nam dzisiaj, że dokładnie rok temu odbywaliśmy spotkania dotyczące tego właśnie obszaru, podczas którego przypominaliśmy swoje główne hasło wolno-rynkowa gospodarka, ale także solidarna polityka społeczna. Traktujemy to jako dwie strony tego samego medalu. Z jednej strony silna gospodarka, rozwijanie talentów Polaków, ale z drugiej strony również pomocna dłoń państwa, przemyślana, sensowna polityka pomocy społecznej, tam gdzie jest ona potrzebna. W dobrze zarządzanym państwie można mieć i jedno i drugie. I to wymaga takiej redefinicji roli państwa, postawienia na pomocną dłoń przez całe życie. Wtedy, kiedy trzeba pomagać, oczywiście w warunkach, które są możliwe, a także w ramach oraz strukturze, która sprawia, że żadna złotówka na pomoc społeczną jest niemarnowana. Mieliśmy w tym obszarze w ciągu ostatnich dekad w Polsce bardzo wiele zaniedbań. Trzeba powiedzieć jasno, że nie mieliśmy dobrze rozwiniętej polityki społecznej. Była ona chaotyczna, przypadkowa. Polityka gospodarcza w czasie, kiedy Polska rozwijała się bardzo szybko, była prowadzona dobrze. Nie towarzyszyła jej niestety dobrze prowadzona polityka społeczna. Tymczasem każdy z nas jako osoba, jako obywatel potrzebuje bezpieczeństwa. Potrzebuje bezpieczeństwa finansowego, potrzebuje bezpieczeństwa zdrowotnego, potrzebuje bezpieczeństwa w innych obszarach. Dlatego sensowna i zdrowa polityka społeczna nie może mieć logiki chwilówki. Logiki takiej, jaką stosuje w tej chwili rząd Prawa i Sprawiedliwości, wprowadzając na przykład chaotyczne programy takie jak 500+, czy inne propozycje, które będą miały skutki polegające na tym, że chwilowo rozwiążą albo też dadzą pewną iluzję rozwiązania problemu. Natomiast później niestety będziemy musieli za nie bardzo dużo zapłacić. Także przypomnijmy, to jest tak, że chcemy dobrego pomysłu na gospodarkę, ale z drugiej strony bardzo dobrego pomysłu na politykę społeczną. Spotkania, jakie teraz odbywamy w całym kraju w związku z programem nowoczesnym, napawają nas głęboką troską, bo rzeczywiście widać, że w wielu obszarach Polski to nie jest tylko kwestia Polski Wschodnia, a na przykład Mazowsza, a także w dużych częściach Polski Zachodniej, mamy do czynienia z prawdziwą biedą, z prawdziwym niedostatkiem i rzeczywiście to są zjawiska, na które trzeba bardzo szybko odpowiedzieć. Podejście nowoczesne jest bardzo kompleksowe. Po pierwsze zakładamy, że polityka społeczna to nie jest polityka rozdawnictwa, to nie jest polityka rozdawania pieniędzy, to jest polityka inwestycji w obywateli, w talent, w potencjał. Każda złotówka musi być sensownie wydana, efektywnie i właściwie. Dlatego proponujemy indywidualne konta pomocy społecznej. To był pomysł przedstawiony jeszcze w kampanii wyborczej, po to, żeby ta pomoc była bardzo indywidualna i żeby łatwo można było ocenić, komu i w jaki sposób trzeba pomóc. Po drugie zbadaliśmy razem z ekspertami trendy społeczne. Część z trendów społecznych powoduje, że polityka społeczna może być prowadzona ze względu na np. dłuższe życie, ze względu na dłuższe i lepszą opiekę zdrowotną inaczej niż poprzednio, ale mamy też trendy negatywne. Zmniejszająca się dzietność, demografia, w jakimś stopniu niepewność rynków pracy, pękanie systemów emerytalnych. To są wszystko zjawiska, na które dobrze pomyślany system pomocy społecznej musi odpowiedzieć. My bardzo uważnie z ekspertami się temu przyjrzeliśmy. Rozmawiamy w tej chwili na temat konsekwencji dla polityki społecznej oraz tego, jakie rozwiązania wprowadzić. Przyjrzeliśmy się też takiemu kołu cyklowi życia obywatela od narodzin po starość i są takie momenty, kiedy ta pomocna dłoń Państwa jest szczególnie potrzebna. To jest oczywiście moment macierzyństwa, moment urodzin, ale także moment chodzenia do szkoły, startów dorosłe życie zawodowe, także moment starości. I na tej analizie tego cyklu życia postaraliśmy się, czy zbudowaliśmy założenia i filary programu nowoczesnej w zakresie polityki społecznej. Na każdy z tych etapów trzeba znaleźć odpowiedź, na każdy z tych etapów trzeba powiedzieć, jak odnaleźć się w tej trudnej sytuacji. Państwo musi wtedy mądrze pomóc, rzucić kładkę, a nie kłody pod nogi. I w tym programie, który mamy w tej chwili na etapie konsultacji, ale w połowie września zostanie przedstawiony, trzy grupy są dla nas szczególnie ważne. O nich chciałbym powiedzieć. Pierwsza to jest kwestia dzietności, czyli rodzin i tego, jak osiągnąć więcej urodzin w Polsce. To jest olbrzymi problem. I rzeczywiście, jeżeli tutaj nie znajdziemy rozwiązania, to będziemy mieli albo konieczność puszczenia do Polski większej liczby emigrantów, albo znajdziemy rozwiązanie takie, które spowoduje, że będziemy mieli w Polsce więcej dzieci. Nasze konkretne rozwiązania w tym obszarze to są kwestie związane z rozwojem systemu żłobków, przedszkoli, ale także programu in vitro, który może rodzicom bezdzietnym pomóc posiadać dzieci. Druga grupa, która jest dla nas szczególnie ważna, to są młodzi. To jest start młodych w dorosłe życie. Mamy tutaj w tej chwili bardzo dużo problemów. Tutaj konkretnym pomysłem, który chcę im przedstawić, są mieszkania na wynajem jako projekt realizowany głównie z samorządami. Państwo powinno tutaj wkroczyć na rynek, powinno zadbać o to, aby młodzi mieli dobry start w dorosłe życie, aby mieli gdzie mieszkać przy niskich niestety ciągle zarobkach. Dylemat jest taki. Albo tutaj znajdziemy rozwiązanie, albo młodzi ludzie będą uciekali za granicę, pozbawiając nas swojego talentu i swoich potencjałów. I trzecia kwestia, trzecia grupa społeczna, która w programie społeczno-nowoczesnym jest niezwykle istotna, to są seniorzy. Starzenie się powoduje, że będziemy mieli do czynienia z bardzo trudną sytuacją. Pokolenie 40-50-latków będzie miało na utrzymaniu zarówno młode osoby, które wchodzą na rynek pracy swoich dzieci, jak i seniorów. Więc w obszarze polityki seniorowej mamy konkretne rozwiązania dotyczące zdrowia, leków, ale także zadbania o to, żeby osoby starsze nie wychodziły z rynku pracy. To są projekty pomagające seniorom, ale również projekty aktywizujące. Podchodzimy do tego w ten sposób, że polityka społeczna to nie jest tylko pomoc, to nie jest tylko ręka wyciągnięta do państwa, to jest inwestycja w talent, w godność ludzi, inwestycja w to, żeby żaden potencjał się nie zmarnował. Pełne rozwiązania, również dość rewolucyjne. Zaproponujemy dopiero przed kampanią wyborczą, a to dlatego, że chcemy jeszcze je dopracować. I rzeczywiście jest tutaj dużo niezwykle ciekawych rozwiązań przetestowanych w krajach europejskich. Będziemy się na nich wzorować. Ważne jest to, że uważamy, że musimy mieć dwie rzeczy naraz. Zarówno silną i dobrą gospodarkę. Mówimy o tym na swoich kongresach programowych, jak i bardzo rozwinięty i dobry program socjalny. Szanowni Państwo, polityka społeczna to coś, co dotyka tak naprawdę każdego z nas codziennie. Polityka społeczna to coś, co powinno tak naprawdę obejmować życie każdego człowieka od początku, kiedy przychodzi na świat, aż poprzez cały okres edukacji, poprzez cały okres pracy, aż po późną starość. I ważne byłoby, gdyby Państwo zapewniało taką politykę społeczną, żebyśmy my, obywatele, czuli się w kraju jako osoby szanowane, żebyśmy mieli poczucie godności, żeby warunki, które daje nam Państwo, sprawiało, że chcemy się rozwijać i nasze życie jest szczęśliwe. Taki program polityki społecznej powinno przedstawiać Państwu każdego rządu. Niestety od 27 lat widzimy, że polityka Państwa wobec polityki społecznej czy wobec polityki senioralnej jest metodą krótkiej kołdry. To jest sytuacja, kiedy tak naprawdę mamy problem z patrzeniem w przyszłość. Nie da się tworzyć strategii polityki społecznej czy strategii polityki senioralnej na przestrzeni tylko najbliższych wyborów parlamentarnych. I wszystkie populistyczne obietnice, które dziś widzimy właśnie w tych programach w tej polityce są tak naprawdę na krótką metę. Trzeba zastanowić się nad naszą przeszłością. Trzeba się zastanowić nad tym, ponieważ każdy z nas przechodził przez te same powtarzające się cykle w swoim życiu. Trzeba wesprzeć rodziny po to, żeby chciały mieć więcej dzieci, ponieważ mamy problemy demograficzne. Trzeba wesprzeć młode osoby, które mają problem z wejściem na rynek pracy. Trzeba dalej wesprzeć i pracowników i pracodawców, aby rynek pracy się rozwijał, a my żebyśmy zarabiali więcej i żeby to nie było zbyt duże obciążenie dla pracodawców. Te rozwiązania są możliwe. Te rozwiązania chcemy zaproponować w naszym programie. Te rozwiązania to są konkretne programy, które uwzględniają przyszłość, ale nie tylko taką krótkookresową, trzyletnią do następnych wyborów, ale przyszłość w okresie najbliższych 20 lat. Dziś widzimy już, że zarówno system emerytalny, zarówno system rynku pracy, czy strategia dotycząca polityki senioralnej to są takie elementy polityki społecznej, które kompletnie nie działają w Polsce, które są spychane na margines, a państwo i rząd traktują tylko reakcyjnie w sytuacji, kiedy jest problem, większa grupa strajków, to wtedy się danej grupie społecznej pomaga. Co chce zaproponować Nowoczesna? Nowoczesna chce zaproponować program, który pozwoli na stabilne i bezpieczne rozwijanie się w kraju, który jest naszą ojczyzną. Chcemy żyć godnie, chcemy cieszyć się ze swojej pracy, a na emeryturze mieć poczucie bezpieczeństwa i poczucie, że jesteśmy spełnionymi ludźmi. Chcemy, żeby wysokość i wynagrodzeń, i emerytur wzrosła, ale chcemy to zrobić dzięki reformom gospodarczym, dzięki obniżeniu kosztów płacy, dzięki podniesieniom jakości pracy, to spowoduje, że realnie będziemy zarabiać więcej. Trzeba zastanowić się nad reorganizacją instytucji, ZUS-ów, urzędów pracy, urzędów skarbowych. To człowiek i obywatel jest najważniejszy w polityce społecznej i w polityce państwa. To na potrzebach człowieka i obywatela powinniśmy skupiać się, tworząc jakąkolwiek politykę w tym kraju. Niestety politycy i obecny rząd o tym kompletnie zapominają, myśląc tylko o kolejnych wyborach i o własnych interesach. I nie możemy do tego dopuścić. Patrząc z perspektywy najbliższych 20 lat, patrząc na wskaźniki demograficzne, potrzebne są reformy, głęboka reforma, zarówno na rynku pracy, również na rynku emerytur. Co chcemy zrobić konkretnie? Na rynku pracy chcemy zaproponować jednolity kontrakt pracowniczy. To będzie kontrakt, który spowoduje równe szanse dla wszystkich pracowników. Bez względu na to, czy ktoś jest na umowę zlecenie, czy umowę działu, czy umowę o pracę, czy jakkolwiek się nie nazwie tą umowę, ma prawo do pewnego zabezpieczenia socjalnego, do ubezpieczenia, do płacenia, do tego, żeby jego podatek wpływał na daniny państwowe, do tego, żeby był równie traktowany, żeby miał prawo do odpoczynku, żeby miał takie same warunki pracy przy jednym biurku. To spowoduje tak naprawdę tylko i wyłącznie to, że pracodawca będzie miał mniej kłopotów ze zrozumieniem i znalezieniem się w gąszczu przepisów. Kodeks pracy, który dzisiaj obowiązuje, powstał w 1974 roku i kompletnie nie odpowiada realiom dzisiejszego rynku pracy. Powoduje duże trudności, ciężko się w nim połapać, trzeba go najnormalniej w świecie przepuścić przez sito, zostawić podstawowe i najważniejsze rzeczy, które będą gwarantować prawa i obowiązki zarówno pracownika, jak i pracodawcy, umieścić to w jednym kontrakcie pracowniczym i dać szansę poczucia bezpieczeństwa pracownikom, ale i pracodawcom. To jest jeden z podstawowych elementów. Drugi element na rynku pracy, który jest niezbędny do wprowadzenia jak najszybciej, to reformy gospodarcze, które pozwolą na obniżenie klina podatkowego, które pozwolą na obniżenie kosztów pracy. Obniżenie kosztów pracy to realne podwyżki dla pracowników. Realne podwyżki dla pracowników to zwiększenie poczucia bezpieczeństwa i stabilizacji na rynku pracy. Jeśli będziemy czuli się bezpieczni i pewnie na rynku pracy, będzie praca nam sprawiała przyjemność. Będziemy chcieli w tej pracy żyć i pracować jak najdłużej, a to spowoduje, że nasze emerytury realnie będą wyższe. Cały system emerytalny również wymaga zmiany. Dziś już wiemy, że dla osób, które... Chcemy zaproponować, żeby osoby, które wchodzą dopiero na rynek pracy, żeby nie korzystały z przywilejów emerytalnych. Możemy to zorganizować zupełnie inaczej. Możemy zaproponować rozwiązania takie, żeby ze względu na ciężkie warunki pracy nikt nie każe nikomu pracować do śmierci w ciężkich warunkach. Ale jeśli warunki pracy są ciężkie, to zmieńmy warunki pracy. Zaproponujemy programy pomocowe, przekwalifikowanie pracowników, tak, żeby po ciężkiej pracy, w ciężkich warunkach, pracownik nie był zmuszony do siedzenia na emeryturze za niewielkie pieniądze, tylko żeby mógł ciągle być członkiem społeczeństwa. W całym systemie, zarówno emerytalnym, rynku pracy i całym systemie społeczeństwa nie możemy zapominać o osobach wykluczonych. Nie możemy zapominać o osobach z niepełnosprawnością, nie możemy zapominać o osobach, które zdarzają się tragedie życiowe. Po to jest państwo, żeby w takich sytuacjach pomagać, żeby stwarzać równe warunki i szanse. Trzeba zmienić system zasiłkowy, nie rozdawać pieniądze, ale wyciągać rękę do obywateli po to, żeby dawać im szansę na powrót do normalnego funkcjonowania. Ja wierzę w Polaków, wierzę w obywateli polskich, wiem, że Polacy są bardzo pracowici, bardzo kreatywni. Pozwólmy im pracować, pozwólmy im być szczęśliwi i rozwijać się tak, jak sobie tego życzą, a państwo powinno tylko i wyłącznie ułatwiać takie rozwiązania, a nie przeszkadzać w normalnym rozwoju. Przed każdym z nas kilkanaście, kilkadziesiąt lat życia. Każdy z nas ma inne potrzeby, a państwo powinno wyłącznie regulować i pomagać w sytuacjach trudnych, a nie utrudniać normalnego funkcjonowania. I tego będzie dotyczył program nowoczesnej. Dziś już wiemy, że najważniejsze rzeczy, o których tutaj wspominaliśmy, to będą filary programu nowoczesnej. Chcemy, żeby program nowoczesnej był oparty na analizie długoterminowej, żeby uwzględniał etapy życia człowieka na każdym jego etapie, czyli od dziecka poprzez seniora. To pozwoli na w pełni ukształtowanie normalnych relacji między obywatelem a państwem. I tego nam wszystkim życzę. Dziękuję. I myślę, że tak właśnie, proszę Państwa, będzie. To jest tak, że program polityki społecznej jest jednym z najpoważniejszych bloków programowych każdego programu, każdej partii politycznej, każdego państwa. Jest tutaj wiele skomplikowanych polityk, które wchodzą w jego skład. Prowadząc teraz konsultacje społeczne, spotkania w całym kraju w miejscowościach większych, takich jak Łomża czy Siemiatyczy, miejscowościach mniejszych, jak miejscowości wiejskie. Mamy taką lekcję pokory i rzeczywistości, bo rzeczywiście widzimy, jak bardzo ten system szwankuje, jak bardzo wymaga on poprawy, ale zarazem dostrzegamy, że nie ma jakichś nadmiernych oczekiwań, że oczekiwanie obywateli jest takie, że ten system powinien funkcjonować sprawnie, powinien podawać rękę wtedy, kiedy ta pomoc na dłoń państwa jest potrzebna, ale zarazem widzimy też i słyszymy dużo troski na temat gospodarki, na temat tego, że trzeba zadbać również o to, żeby gospodarka nam się rozwijała dobrze. Prace nad programem będziemy oczywiście kontynuowali i w kolejnym bloku rolnictwo, który przedstawiamy za tydzień, będą też elementy dotyczące programu społecznego dla terenów wiejskich, dlatego, że te tereny traktujemy i te obszary traktujemy w sposób szczególny, bo one również wymagają szczególnego potraktowania. Czy jakieś pytania? Jeśli nie, to dziękujemy państwu. Dziękujemy.