Paweł Rabiej: Debata o węglu i strategii energetycznej

Dzień dobry Państwu, Paweł Rabiej z Zarządu Nowoczesnej. Razem ze mną są pani posłanka Monika Rosa, pan poseł Zbigniew Gryglas i pan poseł Mirosław Suchoń. Proszę Państwa, przed chwilą zakończyliśmy debatę zorganizowaną wspólnie z Fundacją Heinricha Bühla na temat mapy węgla. Prezentację raportu tego, jak wygląda wykorzystanie cennego zasobu paliwowego, jakim jest węgiel kamienny na całym świecie, jakie dylematy przeżywają kraje, które z węgla korzystają, takie jak Wielka Brytania, USA, Chiny czy Indie. Węgiel jest paliwem istotnym dla miksu energetycznego wielu krajów. Jest również paliwem istotnym dla miksu energetycznego Polski. Zastanawialiśmy się wspólnie z ekspertami, z przedstawicielami organizacji, które ekspercko zajmują się tematem węgla na temat tego, w jaki sposób wyważyć pomiędzy wykorzystaniem cennego zasobu, jakim bez wątpienia jest węgiel w polskiej gospodarce, z ambicjami, z chęciami zmniejszenia obciążenia dla środowiska oraz tymi wartościami, które wiążą się z drugą stroną tego medalu, jakim jest wykorzystaniem węgla. Jedną z głównych konkluzji była taka konkluzja, że jesteśmy bardzo mocno przywiązani do tego zasobu, jakim jest węgiel. Być może zbyt mocno. Mamy go nie tylko w ziemi, nie tylko w kopalniach, ale mamy go też w umysłach i w sercach, dlatego że węgiel jest od wielu lat obecny w polskiej energetyce, w polskim przemyśle, w polskim myśleniu o bezpieczeństwie energetycznym. A zbyt mało z kolei mamy to zrównoważone podejściem do możliwości wprowadzenia energetyki obywatelskiej, energetyki odnawialnej. To jest oczywiście trudny dylemat, jak wszystkie te wartości pogodzić. Rozmawialiśmy o tym, czy jest możliwość osiągnięcia tutaj dobrego rozwiązania, takiego, które uwzględniałoby wszystkie niezbędne elementy dla polskiej gospodarki. Szanowni Państwo, jesteśmy tak przyczajeni i w Polsce i na świecie, że zarówno energie, jak i ciepło pochodzą z węgla, że trochę się nam jest trudno wyobrazić sytuację, w której moglibyśmy mieć inne źródła energii. Ale świat się zmienia, zmienia się gospodarka, zmienia się system scentralizowany na decentralizowany i przede wszystkim złoża kiedyś się skończą. Dlatego bardzo potrzebujemy myślenia strategicznego. Myślenia strategicznego zarówno o tym, jak chcemy, żeby polska energetyka wyglądała, ale także tego, w jaki sposób i w jakim czasie chcemy nasze polskie złoża wykorzystywać. Jesteśmy planetą skończoną i nie możemy liczyć na to, że wiecznie Ziemia będzie nam dawała złoża węgla, złoża ropy i złoża gazu. To jest kwestia nie tylko tego, że złoża kiedyś się skończą, ale także kwestia ekonomii, gospodarki i bezpieczeństwa. Bo jaka energetyka jest bezpieczna? Przede wszystkim energetyka rozproszona. Dlatego podczas konferencji rozmawialiśmy o tym, jak przejść z centralizowanej energetyki węglowej na to, żeby każdy mógł z prosumentów taką energetykę, taką energię dla siebie wytwarzać, ale także wprowadzać ją do systemu. Bo jaka powinna być energia? Bezpieczna, czysta i najlepiej tania. I te wszystkie elementy jest bardzo trudno pogodzić, szczególnie z bardzo silnymi lobby związanymi z węglem, ale także w Polsce, na Śląsku. Natomiast jest to możliwe. Tylko czego potrzebujemy? Potrzebujemy czasu, ponieważ transformacja będzie bardzo długa. Potrzebujemy strategii. Bo bez strategii wszystkie nasze rozmowy będą tylko życzeniami. Proszę Państwa, brak polityki, brak polityki energetycznej jest także polityką, ale nasz kraj powinien cechować, powinna cechować strategia, którą powinniśmy mieć. Strategia długofalowa, wieloletnia, w której określimy, jakie paliwa w przyszłości będą źródłem wytwarzania energii w naszym kraju. Węgiel jest i pozostanie istotnym źródłem energii, natomiast musimy się przyzwyczaić do myśli, że ten wskaźnik, wskaźnik procentowy zwłaszcza, bo ilościowo to może zupełnie inaczej wyglądać, ale wskaźnik procentowy udziału węgla będzie sukcesywnie spadał. Co może ten węgiel zastąpić? Jesteśmy świeżo po dyskusji w Sejmie na temat odnawialnych źródeł energii. Oczywiście one z dnia na dzień nie zastąpią węgla, ale powinniśmy ten proces rozpocząć. Bardzo ubolewamy nad tym, że Prawo i Sprawiedliwość odstąpiło od tego procesu, zatrzymało energetykę obywatelską, która będąc energetyką rozproszoną mogła stanowić taki pierwszy krok do decentralizacji naszego systemu energetycznego, który na dzień dzisiejszy rzeczywiście jest bardzo, bardzo scentralizowany. I przy tej okazji oczywiście musimy wspomnieć, że restrukturyzacja, którą prowadzi rząd w górnictwie, to jest ten moment, w którym zatrzymaliśmy się przy tej scentralizowanej wielkiej energetyce opartej na węglu, natomiast nie wykorzystaliśmy szansy na to, żeby ta restrukturyzacja była elementem szerszej strategii dążącej właśnie do decentralizacji, do tego, aby ten miks energetyczny odpowiadał żywotnym interesom Polski i odpowiadał też potrzebom, które dzisiaj niesie za sobą współczesna Polska, współczesna gospodarka. Ja muszę też przy tej okazji wspomnieć o takim ważnym aspekcie, jakim jest czyste powietrze. Ta energetyka, ten miks energetyczny, ta energetyka rozproszona daje nam także tę możliwość, żeby z dnia na dzień to nasze powietrze, którym oddychamy, poprawiało się. To nasze powietrze ma wpływ na nasze zdrowie, na to, jak długo żyjemy. Im więcej będziemy stać przy takiej scentralizowanej energetyce węglowej, tym dłużej to powietrze będzie zanieczyszczone i tym dłużej będziemy żyli krócej. Także nasza dzisiejsza konferencja jest bardzo wielowątkowa, zahacza o wiele aspektów. Również o to nasze zdrowie, które przecież jest ważne dla każdego z nas. Proszę Pana. Myślę o tym, że w kopalni na Śląsku i polityka rządu wobec Śląska, wobec kopalń jest takim trwaniem od kryzysu do kryzysu. Teraz mamy zaspokojone potrzeby wszystkich górników, pracowników związanych z kopalniami, ponieważ tworzy się Polska Grupa Górnicza. Pytanie, jak długo ta Polska Grupa Górnicza, która składa się z kopalni rentownych i nierentownych, przetrwa? Jak długo będziemy musieli te kopalnie dotować naszych pieniędzy? Także w ramach naszych rachunków za prąd, co wynika z ustawy o odnawialnych źródłach energii. Najprostszym rozwiązaniem, chociaż trudnym, ale także długofalowym, będzie wyciszanie części kopal nierentownych i postawienie na te kopalnie, które w sposób rentowny, ekonomicznie uzasadniony mogą węgiel wydobywać. My musimy szanować nasze złoża. I w momencie, w którym bardzo jest tani węgiel na rynkach światowych, możemy go sprowadzać, wydobywamy go w Polsce bardzo drogo, dopłacamy do niego. Wydobywamy go na akord. Część tego węgla leży na Zwałach. Ale co będzie za lat 20, za 30, za 40? Nie myślimy o tym, że ten węgiel my musimy szanować, bo to jest element także przyszłości kolejnych pokoleń. Proszę Państwa, polityka energetyczna to jest jedna z najtudniejszych polityk, przed którą stoi każdy rząd. Jest tutaj bardzo dużo dylematów. Trzeba decydować pomiędzy tym, co mamy, czyli zasobami oraz de facto przyszłością, dlatego że ona w dużej mierze dotyczy przyszłości. Dzisiaj dużo rozmawialiśmy na temat tego, czy czarne, zielone i zielone da się pogodzić. Czarne i zielone da się pogodzić w ramach takiej polityki energetycznej. Natomiast dobrze byłoby, żeby pojawiła się dobra strategia. I takiej strategii niestety w tej chwili nie ma. I taką konkluzją, żeby strategia ze strony rządu, która porządkuje te kwestie, się pojawiła, zakończyliśmy dzisiejsze spotkanie. Bardzo dziękujemy. Janosz Wiczyk, Społeczność Energia Odnawialna. Pytanie do pani poseł. Powtórzę z konferencji. Jakie partia nowoczesna będzie preferowała lub też za jakim miksem energetycznym będziecie? Czy tendencje światowe, które idą w kierunku węgiel plus OZE, czy OZE plus atom? To do pani poseł. Do pana posła Gryglasa. Jaka z ustawy OZE była według pana najbardziej wartościowa poprawka, czy też najbardziej wartościowe rozwiązanie, które zostało wprowadzone, a jakie też najbardziej szkodliwe? Dziękuję bardzo. Będziemy złożyli do, powiem poogólnie, ale miksu zrównoważonego. Obecnie pewnie pan wie, jest to ponad 80% jeśli chodzi o energetykę opartej o węgiel, z czego 50% jest to węgiel kamienny, pozostał węgiel brunatny, a w ciepłownictwie 75% opartego o węgiel. My chcielibyśmy mówić tutaj o węglu plus OZE plus gazie. Myślę, że węgiel powinien stowić nie mniej, nie więcej niż 50% do maksymalnie 55-60%. Natomiast to jest związane przede wszystkim z liniami energetycznymi, z tym jak daleko pójdzie technologia odnośnie magazynowania energii z odnawialnych źródeł energii, czyli fotowoltaiki, wiatru. Od tego, czy będziemy stawiali na dywersyfikację także dostaw gazu, czyli rozbudowę portu LNG, czy postawimy na przykład na elektrownie wodne, co jest jeszcze w Polsce duży potencjał do wykorzystania. Dlatego z mojej perspektywy z pewnością około 50%, ale to jest docelowo, to jest jakby kwestia 2050 roku najwcześniej, 50-60% węgla. Także bardzo dobrze elektrownie parowo-gazowe, no i OZE i prosumenci. Co z atomem? Budowa elektrowni atomowej to jest perspektywa 15 lat, biorąc pod uwagę to, że obecnie odchodzi się, rząd odszedł od planów budowy elektrowni jądrowej. Ja osobiście nie mam nic przeciwko atomowi. Proszę Państwa, jeśli mówimy o negatywnych rozwiązaniach zawartych w noweli ustawy o odnawialnych źródłach energii, to wskazałbym przede wszystkim odejście od tarych gwarantowanych dla prosumentów. Taryfy te były szansą na rozwój szerokiej energetyki obywatelskiej. Polacy mogli wziąć sprawy w swoje ręce. Kolejny minus to para podatek, który zapłaci każda polska rodzina, około 100 zł rocznie, dokładnie 96 zł. To pieniądze, które trafią prawdopodobnie do nierentownego górnictwa. Jeśli mowa o kolejnych rozwiązaniach, to sprawa także wspierania w większym stopniu niż przewidywała poprzednia ustawa współspalania. Natomiast pozytywy, no trudno dostrzec tu pozytywy. Szczęśliwie udało się w toku dyskusji w Komisji Sejmowej, w Komisji Energii i Skarbu Państwa nieco zwiększyć ten współczynnik wsparcia dla instalacji prosumenckich. To jest chyba takie małe światełko w tunelu, ale bardzo malutkie. Dziękuję bardzo. Kwestia klastrów jest w miarę pozytywnym elementem tej ustawy o OZE. Spółdzielni energetycznej? Tak, tak, to klaster. A bilansowanie międzyfazowe, gdzie w rzeczywistości dotychczas koncerny energetyczne w najnormalniejszym świecie kradły nam ten prąd. To prawda, to jest rozwiązanie, które przynosi pewne korzyści. Dziękujemy bardzo. Dziękujemy.