Piotr Adamowicz o paszportach życia Grupy Berneńskiej

Panie Marszałku, Panie i Panowie i Panie Posłowie. W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicji Obywatelska chciałbym przedstawić opinię dotyczącą w zasadzie dwóch projektów, bo to jest nowelizacja tego projektu, który został wcześniej zgłoszony. Poznanie historii, poznanie prawdy winno być jednym z fundamentów naszego życia, gdyż to nasze życie w dużej mierze decyduje, jakie będą przyszłe pokolenia. Chciałbym przytoczyć dwa cytaty. Ten bardziej znany mówi, kto ratuje jedno życie, ratuje cały świat. Ten mniej znany to fragment depeszy dyplomatycznej z maja 1943 roku, wyjaśniający działania tzw. Grupy Berneńskiej, polskich i żydowskich współpracowników, wśród których istotną rolę odgrywał poseł RP w Bernie, Aleksander Ładoś. Cytuję. Akcja polega na uzyskiwaniu od przyjaznych nam konsulów południowoamerykańskich paszportów. Dokumenty te pozostają u nas, a fotokopię wysyła się do kraju, ratuje to ludzi od zguby. Koniec cytatu. Fałszywe paszporty wysyłano nie tylko do kraju, także do Żydów w innych państwach europejskich. Ponadto dzięki udostępnieniu kanałów dyplomatycznych przekazywano wiadomości z kraju, organizacji żydowskich w Szwajcarii do Londynu i Stanów Zjednoczonych. Cytuję. Wedle otrzymanych ostatnio autentycznych informacji, władze niemieckie opróżniły getto w Warszawie, mordując besjalsko około 100 tysięcy Żydów. Masowe mordy trwają nadal. Tak brzmi fragment tej depeszy. Co ważne, była to pierwsza wiadomość o likwidacji getta warszawskiego, która dotarła do USA. Grupa berneńska wystawiła wiele tysięcy paszportów życia, bo tak w zasadzie należałoby o tym mówić o paszportach życia. Wśród ocalałych, których wymieniła pani poseł Lichocka, można dodać jeszcze pana Adama Rotfelda, który 60 lat później został polskim ministrem spraw zagranicznych. Niekiedy lista uratowanych członków, przepraszam, lista uratowanych pozwala odkryć losy swych przodków. Tak było w przypadku członka brytyjskiej Izby Lordów, Davida Frankensteina, którego urodzona w Berlinie matka była z jedną z posiadaczek paszportów życia. Dlatego podziękowanie i szacunek naleźli się tym wszystkim, którzy po latach odkryli nam historię paszportów życia grupy berneńskiej. Jednak jak zauważył dr Witold Bagieński, biograf Aleksandra Ładosia, stanie przed bardzo trudnym zadaniem. Będzie musiał zmierzyć nie tylko z wieloma zagadkami i wymagającymi wyjaśnienia wątkami w życiorysie, lecz także skomplikowaną osobowością, która wyłania się z dokumentów. Tytuł jego publikacji Aleksandra Ładosia – Kręta droga do OPRL jest wymowny. Bo ludzkie losy bywają zapisane i tymi jasnymi, i tymi szarymi kartami. Takie jest po prostu ludzkie życie. Nie mnie ważyć na szalach wszystkie karty Ładosia. Dziś, jak podkreślam, dziękujemy, upamiętniamy i doceniamy ratowanie przez innego, jego współpracowników ludzkiego życia. Kończę, Pani Marszałek. Pani poseł Jarna Senyszyn, Klub Lewicy. Pan pozwoli trzy zdania na powiedz. Nie, nie, no pozwoliłem przeczytać, Pani sprawozdawcy, treść. Nie musiała być takim chodnym. No nie musiała, ale przeczytała. Natomiast Pana bardzo proszę o wstrzymanie się dyscybiny czasu. Pani poseł Jarna Senyszyn, Klub Lewicy. Nie moje. Tak, specydamy kannstów, na bądź. Nie ma, nie ma. Tak, tak. Nie ma. Nie ma. Nie ma. Nie ma. Nie ma. Nie ma. Nie ma. Nie ma. Nie ma.