Karol Nawrocki: Powstanie styczniowe przestrogą przed imperium zła

Ekscelencje, ambasadorzy, drodzy oficerowie Wojska Polskiego, drodzy żołnierze, szanowni państwo, jeśli na jakimkolwiek odcinku człowiek albo naród jest skrępowany łańcuchami, gdy nie może wyrażać swojego zdania, swojej opinii, wyrażać swojej kultury, swojej pracy, jest powity, jest w istocie stalowym gorsetem, to wówczas wystarczy przyzwoitość, ludzka przyzwoitość, poczucie honoru i godności, aby zrobić wszystko, żeby z tych stalowych gorsetów i łańcuchów się oswobodzić. To słowa kardynała Stefana Wyszyńskiego w polemice, w homilii z okazji setnej rocznicy wybuchu powstania styczniowego, które oddają istotę wybuchu powstania styczniowego, które było zrywem godności i chęci budowania niepodległości. Powstańcy walczyli też dlatego, bo pamiętali pierwszą Rzeczpospolitą, Rzeczpospolitą obojga narodów, Rzeczpospolitą, która była wspólnym domem Polaków, Litwinów, Rusinów, była wspólnym domem i tylko taką znali powstańcy idąc do walki. Nie znali państw z wieku XX, ale przywiązani byli do ideałów pierwszej Rzeczpospolitej, Rzeczpospolitej obojga narodów, która dawała możliwość realizowania aspiracji wielu narodów. Do wybuchu powstania styczniowego potrzebna była też odwaga, jak przy każdym powstaniu, przy każdym zrywie, przy każdej insurekcji. Nie zabrakło powstańcom odwagi, a najlepszym tego przykładem jest warszawska Cytadela, która powstała przecież 30 lat przed wybuchem powstania styczniowego. Powstała po wybuchu powstania listopadowego. Zdawali sobie sprawę z tego, jakie represje mogą ich spotkać w momencie, gdy zapragną wolności i zaczną walkę o niepodległość. Poczucie godności, honor, myśl o pierwszej Rzeczpospolitej, Rzeczpospolitej obojga narodów i odwaga sprawiły, że do walki ruszyło 200 tysięcy powstańców. Od Warty, po Niemen i pod Niepr. 20 tysięcy z nich straciło swoje życie, a 700 zamordowano w publicznych egzekucjach i w Warszawie i w Wilnie. Tak, to ta krew, która do dnia dzisiejszego buduje nasze poczucie niepodległości i suwerenności, która stała się jednym z fundamentów historycznych odbudowy II Rzeczpospolitej, dla której powstańcy styczniowi byli punktem odniesienia. Jak mówił dowódca powstania styczniowego Romuald Traugutt, to powstanie wybuchło tylko, tylko po to, aby odzyskać niepodległość i aby wrócić, wrócić do porządku miłości chrześcijańskiej, wrócić do porządku uszanowania prawa i wszelkiej sprawiedliwości w ramach Rzeczpospolitej. Obok Romualda Traugutta, księdza Stanisława Brzoski bili się nasi bracia Litwini i Rusini i na Żmudzi i w Wilnie. Do dziś symbolami tych zrywów i tych walk pozostają z jednej strony Zygmunt Sierakowski, pochowany zresztą w Wilnie i Wincenty Kalinowski, który budził naród białoruski do niepodległości i cieszę się, że są z nami dzisiaj przedstawiciele wolnego narodu białoruskiego, których serdecznie witam. Symbolem tego zrywu była też powstańcza tarcza i pieczęć, w której było miejsce, tak jak w całej pierwszej Rzeczpospolitej, dla polskiego orła, dla litewskiej pogoni i dla Michała Archanioła, który był i pozostaje symbolem dzisiaj Ukrainy i całej, drodzy Państwo, Rusi. Oto była ta walka, dlatego jestem dumny i cieszę się, że dzisiaj wspólnie z panem prezydentem Nausedą, z przedstawicielami wolnego narodu białoruskiego, mówimy wprawdzie o historii, mówimy o pamięci, ale stajemy w obliczu czasów, w których imperium kontratakuje. Imperium kontratakuje i nie jest to już Aleksander I, ani Aleksander II, ani czar Mikołaj, nie jest to już Józef Stalin, tylko jest to Wladimir Putin. Niby inna Rosja, ale wciąż w swoich mechanizmach działania wciąż ta sama Rosja, która morduje ludzi na Ukrainie, która destabilizuje sytuację w naszym regionie, która wciąż nie wyobraża sobie innego prowadzenia relacji międzynarodowych, jak tylko dzielić narody między sobą i walczyć o to, abyśmy zostali zdominowani w jakikolwiek sposób. Dziś chcemy powiedzieć, że bardzo szanujemy naszą wolność, niepodległość i suwerenność i nigdy jej nie oddamy, bo po to ginęli też powstańcy styczniowi. Imperia upadają, a wolność trwa i zawsze zwycięży. Niech Bóg błogosławi wolnej, niepodległej Polsce. Niech Bóg błogosławi wolnej Litwie. Niech Bóg błogosławi wolnej Ukrainie i wolnemu narodowi białoruskiemu. Cześć i chwała powstańcom styczniowym. Dziękujemy panie prezydencie. Szanowni Państwo, głos zabierze prezydent Republiki Litewskiej, jego ekscelencja, pan Gitanas Nauseda. Wasza ekscelencjo, panie prezydencie Rzeczypospolitej Polskiej, szanowna pani Marto, ekscelencje, szanowni uczestnicy uroczystości. Spotykamy się dziś w miejscu o głębokim znaczeniu historycznym. Od chwili pojawienia się te mury, niczym nagrodek, miały przygniatać milujących wolność Polaków. Obficie zroszone krwią patriotów ostrzegały przed stajaniem oporu, wymuszały posłuszeństwo oraz narzucały podporządkowanie i adaptację. Dziś wszyscy jesteśmy świadkami, że mroczne zamierzenie Imperium Rosyjskiego i jeszcze straszniejsze czyny jego następców spełzły na niczym. Wielowiekowa, agresywna ekspansja militarna, brutalny ucisk, propaganda, egzekucje oraz deportacje okazały się bezskuteczne. Polska pozostaje żywa, wolna i niepodległa. Nie zginęła, nie uległa i przetrwała wszystkie próby, którym została poddana. Przetrwała również Litwa. Wytrwaliśmy po to, aby dziś, zainspirowani bohaterami naszej wspólnej historii, razem z narodem polskim, móc śmiało spoglądać w przyszłość. Litwa i Polska to bratnie narody, które doskonale rozumieją, czym jest to trata wolności, walka o jej odzyskanie oraz konieczność jej obrony. Powstanie, które wybuchło 163 lata temu i które dziś wspólnie upamiętniamy, nie jest dla nas jedynie odległym echem przeszłości. Jego pamięć przywija się przez święte karty z naszych dziejów – od odrodzenia niepodległych państw, okresu okupacji i ucisku totalitarnego, poprzez opór, ruchy dysydenckie, lata odzyskania godności narodowej, aż po czasy współczesne. W kontekście powstania Cytadela Warszawska staje się symbolem wolności, która pokonała wszelkie przeszkody i ostatecznie zwyciężyła. Powstanie styczniowe jest częścią każdego z nas. Przypomina ono, że wolność nie jest dana raz na zawsze, ani nie stanowi oczywistej należności. Nikt nie może nam jej oferować. Trzeba ją mieć.

---