Izabela Mrzygłocka o zmianach w Kodeksie Pracy i urlopach

Panie Marszałku, Wysoka Izbo, Panie Ministrze. W imieniu Sejmowej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie dotyczące rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks Pracy. Projekt zawarty jest w druku sejmowym nr 909, natomiast sprawozdanie w druku nr 1148. Wysoka Izbo. Omawiany projekt został skierowany do komisji w listopadzie ubiegłego roku, a następnie 4 grudnia 2012 roku do podkomisji stałej do spraw ręku prac. W trakcie czterech posiedzeń podkomisji wypracowane zostało sprawozdanie, które zostało przedstawione komisji na posiedzeniu w czerwcu bieżącego roku. Jednak wobec zasygnalizowanych podczas posiedzenia wątpliwości Komisja Polityki Społecznej i Rodziny odesłała projekt ponownie do prac podkomisji. Po powtórnym rozpatrzeniu projektowanej ustawy podkomisja podtrzymała poprzednie stanowisko i nie zmieniła sprawozdania. W efekcie projekt został przyjęty przez Komisję Polityki Społecznej i Rodziny 20 czerwca bieżącego roku. Chciałabym podkreślić, że na sposób i długość procedowania nad przedmiotowym projektem bez wątpienia wpływ miały prace nad ustawą, która ostatecznie wprowadziła roczny płatny urlop po urodzeniu dziecka. Trwające konsultacje nad wprowadzeniem 52 tygodniowego urlopu były powodem wstrzymania prac nad drukiem 909. Wynikało to z potrzeby korelacji obu projektów. Przedmiotowa ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji m.in. transpozycji postanowień dyrektywy Rady 2010 przez 18 przez UE z dnia 8 marca 2010 roku w sprawie wdrożenia zmienionego porozumienia ramowego dotyczącego urlopu rodzicielskiego. Nowelizacja przepisów kodeksu wynikająca z dyrektywy wypełnia także poniekąd postulaty, jakie w ostatnich czasach przyświecają polityce prorodzinnej, to jest godzenie pracy, życia prywatnego i rodzinnego przez pracujących rodziców oraz równość kobiet i mężczyzn w podniesieniu do ich szans na rynku pracy i traktowania pracy. Podczas ostatnich dyskusji o podziale obowiązków rodzicielskich wielokrotnie podkreślano, że przepisy powinny skłaniać młodych ojców do przyjmowania na siebie większej części obowiązków rodzicielskich. Umożliwienie im szerszego korzystania z uprawnień rodzicielskich wymaga jednak zmian w przepisach kodeksu pracy. Obecnie pracownik, ojciec wychowujący dziecko może wykorzystać urlop ojcowski w wymiarze dwóch tygodni. Przysługuje mu również prawo do urlopu wychowawczego, którego kwestią reguluje artykuł 186 Kodeksu Pracy. I co jeszcze ważne, w przypadku rezygnacji z części podstawowego urlopu macierzyńskiego przez mamę dziecka, jego tato ma prawo wykorzystać pozostałą jego część. Bezpośrednio po podstawowym urlopie macierzyńskim może opiekować się dzieckiem na dodatkowym urlopie macierzyńskim w pełnym wymiarze lub dzieląc go z mamą dziecka, a bezpośrednio po nim może skorzystać z nowego urlopu rodzicielskiego również w pełnym wymiarze lub dzieląc go z mamą dziecka. Projektowana ustawa przewiduje m.in. wydzielenie w ramach wymiaru urlopu wychowawczego po jednym miesiącu takiego urlopu dla każdego z rodziców lub opiekunów dziecka i ustanowienie tego miesiąca nieprzenoszalnym. Z całą pewnością mogę stwierdzić, że projektowane rozwiązania wychodzą naprzeciw oczekiwaniom rodziców. I tak proponuje się, aby urlop wychowawczy mógł być wykorzystany w pięciu, a nie jak dotychczas w czterech częściach. Projektowane zapisy mają również na celu regulację obecnych przepisów, które w pewien sposób naruszają standardy wynikające z prawa unijnego w zakresie uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem. Dotyczy to m.in. kwestii obniżania wymiaru urlopu wypoczynkowego w przypadku, gdy w danym roku kalendarzowym po nabyciu przez pracownika prawa do urlopu wypoczynkowego korzysta on z urlopu wychowawczego, a następnie w tym samym roku powraca do pracy. Nowelizacja przepisów kodeksu pracy ma na celu skuteczne zachęcenie do dzielenia się i korzystania z urlopu przez obojga rodziców. Projektodawcy chcą to osiągnąć m.in. przez ustanowienie zasady nieprzenoszalności części urlopu bez jakichkolwiek wyjątków. W trakcie prac podkomisja wprowadziła do projektu kilka poprawek m.in. wynikających z wprowadzenia nowej instytucji urlopu rodzicielskiego. Pierwsza zmiana ma charakter typowo techniczny i legislacyjny. O dyrektywę Rady 2010 przez 18 przez US dnia 8 marca 2010 w sprawie wdrożenia zmienionego porozumienia ramowego dotyczącego urlopu rodzicielskiego został powiększony spis dyrektyw Wspólnoty Europejskiej, których wdrożenia dokonuje w swoim zakresie kodeks pracy. Poprawki wynikające z korelacji przedmiotowego projektu oraz nowelizacji ustawy wprowadzającej 52-tygodniowy urlop po urodzeniu dziecka dotyczą artykułu 186 kodeksu pracy, zmiana druga artykułu pierwszego projektu. I tak brzmienie paragrafu drugiego tego artykułu zostało dostosowane do wcześniejszej nowelizacji, czyli wydłużono wiek dziecka, do którego można wykorzystać urlop wychowawczy. Zmiana ta daje możliwość wykorzystania wszystkich uprawnień rodzicielskich przysługujących z tytułu urodzenia dziecka jednemu z rodziców. Odnosi się to szczególnie do sytuacji, gdy rodzic samotnie wychowuje dziecko. Najbardziej problematyczna okazała się właśnie kwestia dotycząca osób samotnie wychowujących dzieci. Zmiana mechanizmu wykorzystania urlopu wychowawczego skutkowałaby w pewnym sensie pogorszeniem ich sytuacji w zakresie tego urlopu. W tym przypadku urlop wychowawczy wynosiłby do 35 miesięcy, a nie do 36. A to ze względu na wprowadzenie miesiąca nieprzenoszalnego pomiędzy poszczególnych rodziców. Komisja uznała za konieczne umożliwienie samotnym rodzicom korzystania z urlopu do 36 miesięcy. Ograniczenie do 35 miesięcy byłoby naruszeniem artykułu 32 Konstytucji, który mówi o równości każdego obywatela wobec prawa. Najwięcej wątpliwości budziła definicja samotnego rodzica. W konsekwencji wprowadzono paragraf 9 i 10, który reguluje prawnie po części status samotnego rodzica. Mowa tu o sytuacjach, gdy drugi rodzic dziecka nie żyje, gdy drugiemu rodzicowi dziecka nie przysługuje władza rodzicielska oraz gdy drugi rodzic dziecka został pozbawiony władzy rodzicielskiej albo taka władza uległa ograniczeniu lub zawieszeniu. W wyniku wprowadzonych poprawek artykuł trzeci projektu został skreślony, a data wejścia w życie ustawy została zmieniona ze względu na konieczność ogłoszenia rozporządzenia i zachowania wakacjo legis. Komisja poparła wszystkie wniesione przez podkomisję poprawki i jednogłośnie przyjęła sprawozdanie. Panie Marszałku, Wysoka Izbo, Panie Ministrze, w imieniu Komisji Polityki Społecznej i Rodziny rekomenduję Wysokiemu Sejmowi przyjęcie sprawozdania Komisji zawartego w druku nr 1481. Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję bardzo Pani Poseł.