Janusz Cichoń o zmianach w oznaczaniu cen i karach dla przedsiębiorców

Szanowna Pani Marszałek, Wysoka Izbo, projekt ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług zawarty w druku sejmowym 2065 opiera się na doświadczeniach zebranych w trakcie stosowania obowiązującej ustawy o cenach. Na podstawie prowadzonych analiz przygotowano rozwiązania dotyczące informowania o cenach towarów i usług zmierzające do złagodzenia obowiązków informacyjnych przedsiębiorców w zakresie bezpośredniego oznaczania poszczególnych towarów ceną. Z tego punktu widzenia szczególnego znaczenia nabiera odstąpienie od utrzymywania dotychczasowego rozróżnienia pomiędzy oznaczaniem towaru ceną a uwidacznianiem cen. W konsekwencji powyższego zdezygnowano z obligatoryjnego metkowania towaru i poprzestano na uwidacznianiu cen. Tym bardziej, że dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z 16 lutego 1998 roku w sprawie ochrony konsumenta przez podawanie cen produktów oferowanych konsumentom nie nakłada na przedsiębiorców obowiązku oznaczania ceną towaru, rozumianego jako obowiązku bezpośredniego naniesienia ceny na towarze albo na opakowaniu jednostkowym tego towaru. Naklejanie cen na poszczególne towary albo jednostkowe opakowania, w których je umieszczono, tak zwane metkowanie zwiększa zaangażowanie personelu. W konsekwencji przyczynia się do wzrostu cen, który jest rezultatem wykonywania dodatkowych czasochłonnych czynności. Należy podkreślić, że zgodnie z obecnie obowiązującym prawem wielu towarów już dzisiaj nie trzeba oznaczać ceny. Dotyczy to np. towarów o małych gabarytach, żywych zwierząt, roślin, niektórych towarów kosztujących mniej niż 5 zł. Ponadto duże podmioty handlowe, hipermarkety, supermarkety w praktyce nie stosują obowiązkowego naklejania ceny na produkcie, gdyż dysponują systemami umożliwiającymi stosowanie na ich oznaczanie kodów kreskowych. Natomiast czynność ta jest realizowana przez handlowców niedysponujących takimi systemami, czyli przez mikroprzedsiębiorców, dla których te czynności są szczególnie uciążliwe. Sposób widocznienia cen ma być jednoznaczny, niebudzący wątpliwości oraz umożliwiający porównanie cen. Ma to zapewnić konsumentom ochronę ich uzasadnionych interesów ekonomicznych. Dodatkowo w przypadku rozbieżności czy wątpliwości co do ceny zaoferowanych towar lub usługę, konsument będzie miał prawo żądania sprzedaży towaru lub usługi po cenie dla niego korzystniejszej. Kwestie techniczne takie jak formy uwidoczniania cen i zakresy informacji podlegających uwidocznieniu, sposób także rozmieszczenia tych informacji zostaną uregulowane w rozporządzeniu. Przyczyni się generalnie to do szybszej reakcji prawodawcy na potrzeby rynku, np. w związku z prowadzeniem nowych elektronicznych urządzeń, które mogą zostać wykorzystane do uwidoczniania cen. Zaproponowane w projektowanej ustawie rozwiązania wpisują się w działania deregulacyjne rządu, mające na celu w szczególności eliminację z obrotu prawnego zbędnych obciążeń przedsiębiorców, ale także uproszczenie i uporządkowanie systemu stanu prawnego. W przedłożeniu proponujemy także zmiany porządkujące. Regulacje np. odnoszące się do reglamentowania rynku oraz ustalenia cen w razie szczególnych zagrożeń dla właściwego funkcjonowania gospodarki państwa zostały przeniesione do ustaw dotyczących stanów nadzwyczajnych, czyli ustaw o stanie klęski żywiołowej, o stanie wyjątkowym czy o stanie wojennym. Przyjęcie takiego rozwiązania nie tylko realizuje postanowienie artykułu 228 ust. 3 Konstytucji, zgodnie z którym zasady działania organów władzy publicznej oraz zakres, w jakim mogą zostać ograniczone wolności i prawa człowieka i obywatela w czasie poszczególnych stanów nadzwyczajnych, określa ustawa, ale także zapewnia spójność i czytelność obowiązujących przepisów. Istotne jest bowiem, iż ewentualne ograniczenia swobodnego uzgadniania cen będą uregulowane w ustawie dotyczącej konkretnego stanu nadzwyczajnego. Z kolei uprawnienia organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego i to kolejne rozwiązanie do ustalania cen urzędowych za usługi przewozowe w publicznym transporcie zbiorowym w zakresie zadania o charakterze użytuczności publicznej zostały przeniesione do ustawy przedmiotowo właściwej. To jest do ustawy o publicznym transporcie zbiorowym. A uprawnienia Rady Gminy do ustalenia cen urzędowych za przewozy taksówkami na terenie gminy oraz stawek taryfowych obowiązujących przy przewozie osób i ładunków taksówkami do ustawy o transporcie drogowym. W uporządkowaniu stanu prawnego służy też uchylenie paragrafu pierwszego w artykule 137 Kodeksu Wykroczeń, który dotyczy sankcji za naruszenie przepisów o obowiązku uwidaczniania cen w przedsiębiorstwie handlowym lub usługowym. Sankcja przewidziana w tym przepisie to jest 1500 zł grzywny albo kara na gany. Nie realizuje zaleceń dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady, o której już wcześniej mówiłem. W myśl tej dyrektywy państwa członkowskie powinny ustanowić kary za naruszenie przepisów krajowych przyjętych w stosowaniu niniejszej dyrektywy, a także podejmą kroki w celu zapewnienia, że są one stosowane. Kary te muszą być, zgodnie z dyrektywą, skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Zdezygnowaliśmy wobec tego z tej sankcji, natomiast utrzymaliśmy odpowiedzialność administracyjno-karną. W trosce o to, aby kary były skuteczne, proporcjonalne, ale i odstraszające, zmodyfikowano maksymalną wysokość kar pieniężnych za niewykonywanie obowiązków informacyjnych dotyczących cen do wysokości 20 tys. zł, a w przypadku uporczywego niewykonywania obowiązków informacyjnych wynikających z ustawy do wysokości 40 tys. zł. Dotychczas przedsiębiorca, który w sposób uporczywy nie wykonywał obowiązków w ustawie o cenach, mógł otrzymać karę pieniężną w wysokości stanowiącej równowartość od tysiąca do pięciu tysięcy euro. W pozostałych przypadkach zastosowanie miał uchylany na mocy tej ustawy artykuł 137 kodeksu wykroczeń. Podwyższenie wysokości górnej granicy kary zwiększy poziom ochrony interesów ekonomicznych konsumentów. To jest kwestia kluczowa. To jest także uzasadnione zakładaniem zmniejszeniem obciążeń nałożonych na przedsiębiorców. Wobec tego chodzi o to, żeby z tych obciążeń mniejszych znacznie wywiązywali się jednak należycie. Uporządkowaniu stanu prawnego służy także wykreślenie punktu 11 w ust. 2 artykułu 8 ustawy o działach administracji rządowej, w wyniku którego minister właściwy do spraw finansów publicznych przestanie pełnić funkcję organu administracyjnego odpowiedzialnego za ceny, co dotychczas miało swoje uzasadnienie jedynie w kontekście obowiązku określonego w artykule 4 ustawy o cenach to jest ustalania w drodze rozporządzenia cen urzędowych i marsz handlowych. Nigdy tego tak naprawdę minister finansów nie robił. Nigdy dotychczas nie zaistniała potrzeba wydania takiego rozporządzenia. Konsekwencją prawną takiego rozstrzygnięcia jest także wskazanie wobec tego ministra gospodarki właściwego do spraw gospodarki, ale także przy założeniu współdziału prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji do wydania rozporządzenia określającego sposób widoczniania cen, towarów i usług. Wydaje się, że to rozwiązanie jest uzasadnione. W zasadzie najważniejsze kwestie związane z tym przedłożeniem. Pani marszałek, proszę o skierowanie tego przedłożenia do dalszej pracy. Dziękuję bardzo. Dziękuję panie ministrze.