Waldemar Andzel przypomina sylwetkę Józefa Piłsudskiego
Waldemar Andzel w oświadczeniu z 15 maja 2015 r. poświęcił wystąpienie Józefowi Piłsudskiemu, upamiętniając 80. rocznicę jego śmierci. Przedstawił chronologiczną sylwetkę Piłsudskiego — od młodości i działalności rewolucyjnej po rolę wojskową i państwową.
Najważniejsze fakty
- Przypomniano najważniejsze daty i wydarzenia z życia Piłsudskiego: urodzony 5 grudnia 1867 w Zułowie, zesłanie na Syberię, działalność w Polskiej Partii Socjalistycznej, aresztowania, działalność wojskowa oraz śmierć 12 maja 1935.
Młodość i działalność rewolucyjna
- Omówiono pochodzenie z ziemiańskiej rodziny, studia medyczne w Charkowie i związki z ruchem "Narodna Jawola", które doprowadziły do wydalenia z uczelni i późniejszych represji carskich.
Aresztowania i ucieczka
- Wystąpienie opisuje aresztowania i zesłanie na Syberię, kolejne uwięzienia w Cytadeli i Petersburgu oraz ucieczkę ze szpitala dzięki pomocy lekarza.
Formowanie sił wojskowych i Legiony
- Wspomniano o pozyskaniu pomocy od japońskiego rządu przy nabywaniu broni dla PPS i Organizacji Bojowej, tworzeniu organizacji szkoleniowych w zaborze austriackim oraz dowodzeniu Legionami i wejściu do Królestwa Polskiego.
Rola państwowa i upamiętnienie
- Przypomniano nadanie naczelnego dowództwa po odzyskaniu niepodległości, powierzenie funkcji tymczasowego naczelnika państwa 22 listopada 1918 oraz późniejszy powrót do polityki i okres sanacji. Opisano także okoliczności śmierci, pogrzeb i pochówek na Wawelu oraz złożenie serca w Wilnie.
Udostępniamy tysiące materiałów, by polityka była przejrzysta i odporna na manipulacje. Widzisz błąd? Zgłoś go — razem budujemy rzetelne archiwum polskiej polityki.
Panie Marszałku, Wysoka Izbo. 12 maja bieżącego roku obchodziliśmy 80. rocznicę śmierci Józefa Piłsudskiego. Chciałbym zatem dzisiejsze oświadczenie poświęcić temu wybitnemu Polakowi, wielkiemu wodzowi, patriocie i mężowi stanu. Józef Piłsudski przyszedł na świat 5 grudnia 1867 roku w Zułowie pod Wilnym. Wywodził się z zamożnej ziemiańskiej rodziny pielęgnującej polskie tradycje i patriotycznego ducha. Po ukończeniu gimnazjum w Wilnie Piłsudski podjął studia medyczne na Uniwersytecie w Charkowie. Wtedy to związał się z socjalistyczno-rewolucyjnym ruchem Narodna Jawola. Sympatie polityczne młodego Piłsudskiego doprowadziły do wydalenia go z uczelni. W 1887 roku został on aresztowany i zesłany na 5 lat na Syberię pod zarzutem udziału w spisku mającym na celu obalenie cara Aleksandra II. Rok po powrocie ze zsyłki Piłsudski wstąpił w szeregi niedawno powstałej Polskiej Partii Socjalistycznej. W ciągu kilku lat stał się jednym z jej czołowych przywódców. W 1900 roku władze rosyjskie ponownie aresztowały go. Osadzony został najpierw w warszawskiej Cytadeli, następnie przeniesionego do szpitala w Petersburgu, skąd zdołał uciec dzięki pomocy jednego z lekarzy. Po powrocie do Galicji nie zrezygnował z dalszej działalności politycznej. W 1904 roku Józef Piłsudski uzyskał odtoczącego wojnę z Rosją japońskiego rządu pomoc przy nabywaniu broni i amunicji dla PPS oraz utworzonej przy Partii Organizacji Bojowej, będącej jedną z głównych sił rewolucji w 1905 roku. Kilka lat później w zaborze austriackim utworzono dwie prowadzące ćwiczenia i wykłady z dziedziny wojskowości organizacje. Piłsudski stanął na czele jednej z nich. Został komendantem Głównym Związku Strzeleckich. W chwili wybuchu I wojny światowej Józef Piłsudski stał na czele wyszkolonych oddziałów, z którymi wkroczył do Królestwa Polskiego, zajmując przygraniczny pas ziemi. Następnie stworzył legiony polskie, których pierwszą brygadą dowodził oraz powołał do życia polską organizację wojskową. Po odmowie złożenia przez legiony przysięgi na wierność Austrii i Niemcom, Piłsudski został aresztowany i osadzony w Magdeburgu, gdzie przebywał do zakończenia wojny. Po odzyskaniu niepodległości Piłsudski otrzymał naczelne dowództwo nad polskimi wojskami oraz misję utworzenia w wyzwolonym państwie rządu narodowego. 22 listopada 1918 roku powierzono mu funkcję tymczasowego naczelnika państwa, którą sprawował 4 lata do wyboru na prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Gabriela Narutowicza. W okresie tym Piłsudski bronił odzyskanej przez Polskę niepodległości na wschodzie, toczył wojnę z bolszewikami. W trakcie jej trwania otrzymał głowę pierwszego marszałka Polski. Po zabójstwie Gabriela Narutowicza Piłsudski wycofał się z czynnego życia politycznego. Zaniepokojony sytuacją w kraju, niezadowoleniem społeczeństwa, rosnącym bezroboczym i kryzysem gospodarczym po trzech latach powrócił jednak do polityki. W 1926 roku rozpoczął się okres rządów zmierzających do poprawy sytuacji państwa, zwanych sanacją. Józef Piłsudski zmarł 12 maja 1935 roku. Jego śmierć była zaskoczeniem dla całego narodu. Marszałek do końca ukrywał nieuleczalną chorobę, na którą cierpiał. Pogrzeb Piłsudskiego był nie tylko złożonym mu hołdem, ale też wielką manifestacją patriotyczną. Został on pochowany w krypcie św. Leonarda w katedrze na Wawelu. Serce marszałka spoczęło zaś w grobie jego matki na cmentarzu w Wilnie. Dziękuję bardzo. Proszę bardzo. Dziękuje. Dziękuje. Dziękuje.
