Marcin Kierwiński: Apel o wsparcie Warszawy w sprawie dekretu Bieruta

Panie Marszałku, Panie Minister, Wysoka Izbo, mam przyjemność przedstawić stanowisko Klubu Platformy Obywatelskiej do Sanowskiego Projektu Ustawy o Zmianie Ustawy o Komercjalizacji i Prywatyzacji, druki 1799 i 1836. Istotą projektowanej zmiany przedstawił poseł sprawozdawca, nakreślił także informację o tym, czym był dekret Bieruta i jak niesprawiedliwa była praktyka jego stosowania. Ja więc nie będę już mówił o tym, czym był dekret Bieruta. Zwrócę uwagę tylko, jakie skutki dekret Bieruta wywołuje aktualnie dla miasta stołecznego Warszawy. Prawowici i właściciele gruntów tych znacjonalizowanych w 1945 roku występują o przywrócenie ich własności. Znakomita większość z tych postępowań może być zrealizowana przez zwrot w naturze. Tak się stało od roku 1993 i pół tysiąca przypadków. Prawdą jest jednak, że bardzo wiele gruntów pobiętych dekretem Bieruta nie może być zwrócona w naturze. Te grunty zmieniły właściciela, stały się przedmiotem obrotu prawnego. Na tych gruntach zbudowano osiedla mieszkaniowe, także budynki użyteczności publicznej. Zresztą wielu byłych właścicieli występuje nie o zwrot w naturze, a zgodnie z artykułem 215 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami występuje o odszkodowaniu. Ciężar wypłaty tych odszkodowań spoczywał do tej pory na samym urządzie warszawskim. Poseł sprawozdawca mówił, że od roku 2003 Warszawa na odszkodowania z tytułu dekretu Bieruta zapłaciła ponad 500 mln zł. Aktualnie do natychmiastowej zapłaty z tytułu odszkodowania z dekretu Bieruta pozostaje kwota ponad 640 mln zł. Mówię tu o decyzjach już zasądzonych przez sąd lub wojewodę z wymagalnymi terminami zapłaty, które nie są realizowane z powodów budżetowych przez miasta stołeczne Warszawa. A jest to tylko wierzchołek Góry Lodowej, bo równolegle toczy się prawie 6 tys. postępowań zwrotowych. Kwota odszkodowań będzie więc w najbliższych latach wzrastać. Sytuacja ta więc z jednej strony generuje gigantyczne problemy finansowe dla miasta stołecznego Warszawy, ale też potęguje poczucie dalszej krzywdy i niesprawiedliwości wśród prawowitych właścicieli, którym zabrano ich własność w 1945 roku i później. Natomiast teraz mają zasądzone odszkodowanie i tego odszkodowania otrzymać nie mogą. Ustawa, o której dziś dyskutujemy jest pierwszą realną próbą, podkreślam pierwszą realną próbą wsparcia samorządu warszawskiego w niwelowaniu skutków dekretu Bieruta. Środki na ten cel pochodzić mają z funduszu reprywatyzacyjnego, który był instrumentem powołanym właśnie do tego, aby dawać zadośćuczynienie i spłacać zobowiązania państwa z tytułu przyjęcia własności prywatnej. Ta nowelowalizacja w istocie znosi niezrozumiałą sytuację, w której odszkodowania wypłacane za nieruchomości przyjęte dekretem Bieruta są jedynymi odszkodowaniami związanymi z aktami nacjonalizacji, które nie mogą być wypłacane z funduszu reprywatyzacyjnego. Nie mogą, mimo że w co oczywisty sposób mają charakter reprywatyzacyjny, gdyż zostały przyjęte na podstawie aktu generalnego dotyczącego konkretnej grupy osób lub mienia. Nowelizacja ta więc wyeliminuje lukę prawną w zakresie możliwości finansowania rozszerzeń wynikających z aktów nacjonalizacji. Bardzo często w dyskusji na temat dekretu Bieruta pada argument, jakoby dekret Bieruta był lokalnym problemem jednego miasta. Chcę podkreślić z całą mocą, że dekret Bieruta był prawem obowiązującym wprawdzie na terenie jednego miasta, na terenie miasta stołecznego Warszawy, ale był w istocie aktem prawa krajowego, wydanym przez Krajową Radę Narodową, której prezydentem był Borosław Bierut. Jest więc na swój sposób oczywiste, że budżet państwa powinien także partycypować w niwelowaniu skutków tego dekretu, zwłaszcza, że tak jak powiedziałem, posiadał do tego stosowny instrument, czyli fundusz reprywatyzacyjny. Dlatego umożliwienie użycia do tego celu środków funduszu reprywatyzacyjnego jest w pełni zasadne, logiczne i zgodne z zasadą sprawiedliwości społecznej. Szanowni Państwo, Klub Platformy Obywatelskiej Skał całkowicie popiera zaproponowane przedłożenie. Mimo, że proponowane rozwiązanie ma charakter czasowy, trzyletni, uznajemy, że jest to krok w dobrym kierunku. Pierwszy z kroków, aby niwelować skutki dekretu Bieruta. Jednocześnie z całą mocą chciałbym podkreślić, że proponowane rozwiązanie jest jedynie rozwiązaniem niwelującym negatywne skutki dekretu Bieruta dla budżetu Warszawy. Nie zamyka ono kwestii samego problemu, jakim jest konieczność prawnego uregulowania kwestii gruntów warszawskich znacjonalizowanych w 1945 roku. Zaproponowane rozwiązanie jest rozwiązaniem dającym niezbędny czas, aby wreszcie w sposób całościowy i ostateczny rozwiązać ten palący problem dla Warszawy. Bardzo dziękuję. Dziękuję. Dziękuję.