Piotr Babinetz: poparcie dla uchwały uczczenia 100‑lecia 'Wiadomości Literackich'

Dziękuję Panie Marszałku, Wysoka Wsoki Sejmie. Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość do projektu uchwały w sprawie upamiętnienia setnej rocznicy wydania pierwszego numeru wiadomości literackich. Projekt jest właściwie trzecią częścią trylogii po uchwałach z poprzedniej kadencji w sprawie redaktora Mieczysława Gryzewskiego i siedemdziesiątej rocznicy wznowienia wiadomości. Pewnie wszystkie zostały przygotowane przez panią poseł Paulinę Matysiak i bardzo dobrze, bo to bardzo ciekawe, cenne projekty. Cześcią wiążą się z tym tematycznie, z tymi działami wiadomości projekty uchwał Prawa i Sprawiedliwości w sprawie uczczenia Kazimierza Wierzyńskiego, a później ustanowienia roku 2024 rokiem Kazimierza Wierzyńskiego. Ten projekt zbudził też zainteresowanie i uwagi niedawnego ministra kultury, dziedzictwa nadowego profesora Piotra Glińskiego. Warto zwrócić uwagę na kilka wątków. Po pierwsze, wielka postać redaktora Mieczysława Gryzewskiego, który od 1920 roku wydawał miesięcznik Skamander, skupiający grupę młodych, niezwykle utalentowanych poetów, a niebawem od stycznia 1924 roku utworzył, rozpoczął rewibowanie i wydawanie czasopisma Wiadomości Literackie. Ostatni numer ukazał się 3 września 1939 roku. Po napaście niemiecko-sowieckiej na Rzeczpospolitą podjął kontynuację wydawania Wiadomości Polskich, Politycznych, Literackich na uchodźstwie. W 1940 roku w Paryżu i Londynie, no wreszcie w 1946 roku rozpoczął w Londynie redagowanie Wiadomości i wytrwale je redagował w 1966 roku. Jego następcy Michał Chmielowiec i Stefania Kosowska czynili to jeszcze do 1981 roku. Wielki jest zatem wkład Mieczysława Grydzewskiego w rozwój kultury polskiej, a następnie w integrację i wsparcie dla twórców polskiej kultury. Pozostanie na zawsze symbolem niezłomnego przywiązania do idei niepodległej Polski sprzeciwu wobec sowiecko-komunistycznej okupacji. Warto zwrócić uwagę, że w pierwszym numerze Wiadomości ukazał się wywiad Grydzewskiego ze Stefanem Żeromskim pod tytułem Usternika Polskiej Literatury, czyli rozpoczęcie było z wysokiego C. Wśród autorów piszących do Wiadomości dominowali skamandryci. Jerzyński, Lechoń, Tuwim, Iwaszkiewicz, Słonimski, Pawlikowska-Jasnorzewska, a także Józef Witlin, Stanisław Baliński i Zuzanna Ginczanka. Oczywiście ich aktywność zwiększała poczytność pisma, jednocześnie fakt, że redaktor Grydzewski szeroko udostępniał im łamy wiadomości, pozwolił im zająć stopniowo bardzo mocną pozycję w całym środowisku literackim II Rzeczypospolitej. Ciekawe jest również, że tak redaktor Grydzewski skamandryci utrzymywali przyjazne relacje ze środowiskiem pisuczykowskim i sanacyjnym, także po przewrocie majowym. Później po sprawie Brzeski przesunęli się bliżej lewicy sanacyjnej, tej części pisuczyków odsuwanej wówczas od władzy. Ta bliskość wynikała między innymi z przyjaźni łączącej ich z pułkownikiem generałem Bolesławem Wieniawą-Błogoszewskim. Także kilku z nich miało za sobą służbę Wojsku Polskim w czasie wojny polsko-bolszewickiej, czyli walki w obronie niepodległej Polski pod obwództwem marszałka Józefa Piłsudskiego. Oczywiście w wiadomościach publikowali też inni wybitni lub świetnie zapowiadający się poeci i pisarze, raczej z kręgów liberalnych i lewicowych. Dąbrowska, Naukowska, Boj Żeleński, Hemar, Brzechwa, Szulc, ale również Stefania Zachorska, pisarka i krytyk sztuki. Karol Iżykowski, wielki polski krytyk literacki. Jerzy Libert, poeta chwalony przez Leopolda Staffa, czy Michał Chromański. Jego pierwsza powieść, Biali bracia, była porównywana do dokonań Konrada Korzenioskiego. Warto też zwrócić uwagę, że pismo kulturalne czy literackie to również ilustracje, w tym karykatury. Warto wspomnieć, że w wiadomościach karykatury rysowali m.in. Zdzisław Czermański, autor wielu karykatur marszałka Pisuckiego i Feliks Topolski. Kolejna rzecz. W połowie lat 30-tych Grydzewski z Antonim Bormanem wydawał też i redagował pismo Przyjaciel Psa, jakby dodatek do wiadomości literackich, był bowiem redaktor miłośnikiem i przyjacielem zwierząt, szczególnie psów. I jeszcze może to, że bardzo wielu autorów wiadomości sportretował Stanisław Ignacy Wytkiewicz, Witkacy, co też było, myślę, tego środowiska cenne i ważne. Marian Hemar wspominał, Grydzewski był organizatorem nowej epoki. Stworzył wtedy coś, co zawsze jest w literaturze najtrudniejsze do stworzenia, w każdym jej okresie najbardziej cenne i wartościowe. Stworzył środowisko. Przemienił grupę znajomych w przyjaciół. Przyjaciół w kartel poezji. Połączył i wspólnotą sławy, której każdemu przydzielał. I wreszcie pamiętajmy, że powojenne wiadomości deklarowały, jak ogłoszono. Łamy naszego pisma są otwarte dla pisarzy wszystkich obozów, jak my, służących sprawie swobody myśli i słowa. Pragniemy wedle naszych najlepszych intencji zapewnić możność wypowiedzenia się tym, którzy piórem walczą o wolną, całą i niepodległą Polskę. Powojenne środowisko emigracyjnych wiadomości, bo niestety nie dotyczy to niektórych z postaci, które wcześniej były zasłużone, ale później działały w PRL-u i popierały komunę. Powojenne środowisko emigracyjne wiadomości od lewicy do prawicy miało wielki wpływ na podtrzymanie idei walki z komunizmem i przywrócenia Polski niepodległej. Dlatego nazywano ich niezłomnymi. Klub Prawo i Sprawiedliwość będzie głosował za przyjęciem tej uchwały. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo panie proszę.