Marek Sowa: Broni finansowania samorządów i punktuje błędy poprzedników

Panie Marszałku, panie minister Wysoka Izbo, pierwsza prośba do pani minister. Myślę, że dobrze byłoby tak, jak w ubiegłym roku, kiedy pracowaliśmy nad treścią tej ustawy. Wówczas wszystkie dane z wyliczeniem dla każdej jednostki samorządu terytorialnego były na stronach ministerstwa, żeby każdy mógł czarno na białym zobaczyć, jaka jest zmiana w stosunku do roku 2024-2025. To jest po prostu transparentne i myślę, że nie wiem, czy posłowie z tego będą korzystać, bo to zawsze na końcu jest ich decyzja i po dzisiejszej debacie można odnieść wrażenie, że jednak nie są chętni do zaglądania do twardych danych, bo te twarde dane by po prostu kłóciły się z narracją, która była tutaj prezentowana, zwłaszcza z tej strony sceny politycznej. Były pytania, że nie ma żadnych środków. Ja dam dla samorządów dodatkowych, dam taki przykład. Uruchomiony program na likwidację odpadów niebezpiecznych. 300 mln zł rocznie w tym roku, 24 duże projekty są realizowane. Pan poseł Krystian, który tutaj zabierał głos ze Spytkowic, usunęliśmy odpady, które do Spytkowic wjechały, jak był wójtem tej gminy. Nie przypilnował tego, myśmy po prostu to posprzątali. To kosztowało 16 mln zł, choć zanosiło się, że kwoty będą zdecydowanie większe. Druga rzecz. Państwo opowiadacie tutaj jakieś niestworzone rzeczy, że zapewniliście finansowanie dla inwestycji lokalnych. Mówicie o 100 mln zł. Zapewniliście dokładnie finansowanie do końca 2023 roku na poziomie 20 mln 942 mln zł. 21 mln zł. Mówicie, że zostawiliście pieniądze na koncie. Chcę wam powiedzieć, że rok 2023 skończyliście kwotą 180 mln zł. To był deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych. 180 mln zł. Nie zostawiliście nic. Długi po sobie zostawiliście. Intencją tego rządu i determinacją było to, że te inwestycje wszystkie zostały podtrzymane i są finansowane w kolejnych latach. W roku 2024 to były 25 mln zł. W tym roku pewnie to będzie kwota nieco wyższa i w przyszłym roku również jeszcze na wysokim poziomie to finansowanie będzie zrobione. Tak, to są finansowane inwestycje przez rząd, do premiera Donalda Tuska i koalicji 15 października. Bo wy po sobie zostawiliście długi, a my pomimo tej trudnej sytuacji znaleźliśmy dla tych wszystkich tysięcy projektów finansowanie. Taka jest po prostu prawda. Dokładnie tak jest. Druga kwestia, która być może jeszcze dla Państwa byłaby istotna. Opowiadacie o jakich zmniejszonych środkach. No trudno to powiedzieć. Pani minister się do tego odnosiła. Tylko z tytułu podatku PIT w tym roku za 9 miesięcy do budżetu samorządów trafiło 147 mln zł. Wiecie ile z udziału PIT wpłynęło w roku 2024 za 9 miesięcy? 54 miliardy. Naprawdę nie widzicie żadnej różnicy. To była ustawa, to była stara ustawa, którą wyście po prostu uchwalili. Stara ustawa. I według tego zmieniliśmy, dlatego jest tak radykalny wzrost. Z tytułu podatku PIT ta różnica jest mniejsza, bo za 9 miesięcy wpłynęło 21 miliardów, za 9 miesięcy poprzedniego roku 19 miliardów. No nie zakrzyczecie tej drastycznej różnicy, jaka jest między nami a wami. Wy dokonaliście dwóch reform ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Po pierwsze, zmieniliście, że się wylicza środki dla samorządów w oparciu o 3 lata, nie ostatni rok. No i w inflacja, kiedy kilkunastoprocentowa była, każdy z nas wie, że samorządy de facto, zaciągnęliście w samorządach nieoprocentowany kredyt. Taka jest brutalna rzeczywistość na sfinansowanie. A druga zmiana, to jest zmiana z roku 2021. Wiecie na czym ona polegała? Polegała na tym, że po prostu okradliście samorządy o 13-14 miliardów złotych dokładnie w roku 2022. Ten wskaźnik w udziale do PKB, który przywoływała pani minister, to jest po prostu z uwagi na to, że te środki do samorządu były radykalnie niższe. One o 14 miliardów w roku 2022 po prostu były niższe. I one mają swój wymiar też, bym powiedział, w wynikach, w deficycie sektora jednostek samorządu terytorialnego. Szanowni Państwo, bez wątpienia, po pełnym roku trzeba zrobić ewaluację tych wszystkich kryteriów. Trzeba dokonać przeglądu. Dziś wiemy, że mamy podzielone na cztery grupy. Są gminy, gminy na prawach powiatu, powiaty i województwa. Trzeba to sprawdzić, wypracować wspólnie z samorządem. Jeśli by była potrzeba wprowadzenia jakichś korekt, to trzeba to zrobić, ale bez wątpienia ta ustawa to jest dodatkowe źródło finansowania zadań bieżących, inwestycyjnych dla samorządów na niespotykanych w rządach Prawa i Sprawiedliwości skali. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo panie pośle.