Marcin Skonieczka pyta o dochody samorządów i lukę oświatową

Przystępujemy do kolejnego punktu. Pan poseł Marcin Skonieczka oraz pan poseł Kamil Wnuk będą pytali w sprawie zmiany ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, mającej na celu zapewnienie samorządom większej autonomii i przewidywalności dochodów oraz w sprawie zmniejszania luki oświatowej. Pytanie skierowane jest do ministra finansów, którego imieniu odpowiadać będzie podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów, pani minister Hanna Majszczyk. Bardzo proszę. Panie Marszałku, Wysoka Izbo, Pani Minister. W latach 2015-2023 za rządów Zjednoczonej Prawicy mieliśmy do czynienia z ograniczaniem niezależności samorządu terytorialnego. Raport NIK potwierdza, że dochody własne były zastępowane dochodami transferowymi, które bardzo często były przyznawane w sposób uznaniowy. Szczególnie sytuacja, jeśli chodzi o finans samorządów pogorszyła się po wdrożeniu reformy Polski Ład. Było to związane z zmniejszeniem dochodów z podatku PIT. Znacznie też duży wpływ na kondycję finansów miała w poprzednich latach rosnąca luka oświatowa. Rozwiązaniem tych problemów finansowych samorządów jest reforma, którą przygotowuje Ministerstwo Finansów. Ona ma zapewnić przede wszystkim większą autonomię i przewidywalność dochodów. W związku z tym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami. Na jakim etapie są prace nad zmianą ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego? Kiedy będą gotowe symulacje dochodów dla poszczególnych gmin, powiatów i województw? Bo takie symulacje były zapowiadane. Kolejne pytanie dotyczy tego, jaka jest łączna wysokość przewidywanych dochodów samorządów z PIT w 2025 roku. To samo pytanie, jeśli chodzi o CIT. I ostatnie pytanie dotyczy, czy Ministerstwo Finansów w kolejnych latach planuje zmniejszać lukę oświatową? I czy są już wstępne przymiarki do tego, jaka będzie wysokość subwencji oświatowej w 2025 roku? Dziękuję bardzo. Bardzo dziękuję. Proszę Panią Minister Hannę Majszczyk. Panie Marszałku, Wysoki Sejmie. Rzeczywiście zmiany w zakresie finansowania jednostek samorządu terytorialnego, które miały miejsce w ostatnich latach, w zasadzie zmiany innych przepisów, które doprowadziły do zaburzenia gospodarki finansowej, ustawa jednostek samorządu terytorialnego były jednym z elementów, czy też jednym z powodów, dla których Ministerstwo Finansów zdecydowało się przygotować zmiany w systemie finansowania dochodów JST. Oczywiście powodem było również to, że obecnie jeszcze obowiązujący system finansowania, ustawa dochodów jednostek samorządu terytorialnego, obowiązuje już bardzo długo. I pewne zasady, które wynikają z obowiązującej ustawy, po prostu już na obecną chwilę się nie sprawdzają. System właściwie jest w wielu przypadkach dysfunkcyjny. Nie odzwierciedla potrzeb i kierunków finansowania, czy też dofinansowywania jednostek samorządu terytorialnego. Reforma przygotowywana, o której pan poseł wspominał, rozpoczęła się tak pracę nad tą reformą na początku lutego, czyli była to praktycznie druga ustawa, duża ustawa, z którą Ministerstwo Finansów ruszyło. Pierwsza oczywiście był to budżet państwa, bo był to priorytet z oczywistych względów, ale kolejną była już ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Przeprowadziliśmy prekonsultacje ze stroną samorządową. Kierunki proponowane przez resort finansów zostały pozytywnie zaopiniowane. Dzisiaj stan, w którym jesteśmy, o który pan poseł pytał, uzyskaliśmy wpis do prac rządu. Jest to już zawieszone na stronach Rządowego Centrum Legislacji, gdzie wszystkie akty prawne, które uzyskały zgodę i są objęte tym wpisem, mogą już rozpocząć swoją procedurę legislacyjną. My tak naprawdę jesteśmy na końcówce przygotowania przepisów tej ustawy. Moim zdaniem i te prace oceniam je na takim etapie, że w pierwszych dniach przyszłego tygodnia ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, która będzie zawierała już te zmiany, o których pan poseł wspominał, ukaże się jako ustawa, która została przekazana do uzgodnień w normalnej procedurze legislacyjnej, co oznacza, że szeroko będzie upubliczniona i skierowana już oficjalnie po tych prekonsultacjach, o których wspomniałam, do Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu. I tam będzie opiniowana, będą prowadzone rozmowy. Pomimo tego, że tak jak wspomniałam, było to już kierunkowo ze stroną samorządową uzgodnione. Jeżeli chodzi o wyliczenie i symulację tych wyników finansowych dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, to chciałam również ponownie tutaj zadeklarować i poinformować Wysoką Izbę, że w tej ustawie zamierzamy, w odróżnieniu od poprzednich zmian, nie krytykując w ogóle absolutnie jakby tych zmian, bo taka była też praktyka wiele lat wcześniej, że podawało się te skutki zmian w zakresie finansów jednostek samorządu terytorialnego na takich bardziej zagregowanych wartościach, odnoszących się bądź to do całości jednostek samorządu terytorialnego, bądź poszczególnych kategorii, w zależności od tego, czego dotyczyły zmiany. Ponieważ zakres zmian, które proponujemy jest tak duża, w ustawie i w uzasadnieniu do tej ustawy, w zasadzie w ocenie skutków regulacji, będą przedstawione skutki dla każdej jednostki samorządu terytorialnego z osobna. Co oznacza, że każda jednostka będzie mogła się odnaleźć i porównać wynik wprowadzanych zmian, przełożenie tych zmian na ich sytuację finansową. Będziemy to prezentować w takim układzie, że będzie prezentowany wynik, który ta jednostka miałaby, gdyby żadne zmiany nie zostały wprowadzone i również w drugiej kolumnie będą prezentowane wyniki tej jednostki samorządu terytorialnego, które uzyskałaby, jeżeli ustawa przez Wysoką Izbę zostanie przyjęta i będzie mogła być realizowana oczywiście po podpisaniu przez pana prezydenta i ogłoszeniu. Także to, jeżeli chodzi o te symulacje. Jeżeli chodzi o całkowite skutki, panowie posłowie, w tym momencie jeszcze nie mogę o nich powiedzieć, ponieważ trwają ostatnie przeliczenia, dlatego jeszcze tej ustawy nie ma. W projekcie tej ustawy i w kierunkach zmian, o których informowaliśmy stronę samorządową i co wynika z wpisu do prac rządu, jeżeli chodzi o założenia tej ustawy, tam przechodzimy po prostu od subwencji na liczenie potrzeb różnych finansowych jednostek samorządu terytorialnego. Wśród tych potrzeb pojawia się m.in. potrzeba finansowa ekologiczna. Jest to postulat, który pojawiał się przez lata ze strony samorządów, na terenie których znajdują się obszary prawnie chronione ze względu na ochronę przyrody, czy to parki narodowe, czy Natura 2000. Oczywiście one wiążą się z różnymi formami utrudnień prowadzenia i rozwoju jednostki samorządu terytorialnego na danym terenie. Oczywiście w niektórych przypadkach mogą sprzyjać rozwoju turystyki, ale oczywiście w zależności od tego, z jaką formą ochrony przyrody mamy do czynienia. I dlatego mówię, że skutki jeszcze trudno tutaj całościowe ocenić, ponieważ jeszcze w ostatnich dniach uzgadnialiśmy pewne stawki, które będą stosowane dla poszczególnych form ochrony przyrody. Tutaj oczywiście nie robimy tego indywidualnie, ale we współpracy z Ministerstwem Środowiska i Klimatu. Wzmocnienie jednostek samorządu terytorialnego to przede wszystkim większe dochody własne, co pozwoli zmniejszać lukę oświatową, o których panowie posłowie wspominali. Głos teraz zabierze pan poseł Kamil Wnuk. Panie Marszałku, Wysoka Izbo, Szanowni Państwo. Potrzeby finansowe jednostek samorządu terytorialnego to suma potrzeb edukacyjnych, wyrównawczych, oświatowych, ale także rozwojowych. Ja dziękuję pani minister za odpowiedź tutaj na pytanie kolegi. Dziękuję bardzo serdecznie za to, że te potrzeby ekologiczne się pojawiły, bo to jest pierwszy raz się zdarzyło, a to rzeczywiście jedna rzecz, która była pomijana, a mamy też nowe formy ochrony, między innymi lasy społeczne, które teraz mają być realizowane. Liczę na to, że będą także w założeniach tego planu budżetowego. Nie zmienię się, cieszę, że w przyszłym tygodniu będziemy mieli już więcej informacji na temat tej ustawy, bo wszyscy samorządowcy czekają na to, ponieważ jeżeli to ma wejść od przyszłego roku już, no to mamy tak naprawdę raptem kilka miesięcy. No i też niezmiernie się nie możemy doczekać i czekamy na te konkretne wyliczenia dla gmin, bo myślę, że z perspektywy wielu nowych także samorządowców po wyborach kwietniowych, najważniejsza informacja dla nich to będzie, kiedy dokładnie będą mieli informację, o jakich środkach mówimy. I jeszcze dodam jedno pytanie, czy te środki rzeczywiście będą większe niż dotychczas, jeżeli chodzi o poszczególne gminy? Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję. Proszę ponownie panią minister Majszczyk. Panie Marszałku, Wysoka Izbo. Środki będą większe. Reforma jest przeanalizowana, oparta na algorytmach obiektywnych, ale również są wpisane w nią założenia i algorytmy, które sprawią, że żadna jednostka na tej reformie nie może stracić. Co więcej, w cały ten system są wpisane również mechanizmy, które będą zapewniać pewne minimum dochodów, przyrostu dochodów związanych z prowadzeniem tej reformy. I te algorytmy, te założenia, które idą w kierunku wprowadzenia minimum wzrostu dochodów w związku z tą reformą, powodują, że każda jednostka, każda zyska w związku z prowadzeniem tej reformy, co będzie widoczne również właśnie w tych kalkulatorach, o których wspomniałam. Dziękuję bardzo. Dziękuję.