Marcin Skonieczka popiera nowe zasady dla sołtysów

00:00 Szanowna Pani Marszałek, Wysoka Izbo, Panie Ministrze, 00:04 mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu parlamentarnego 00:06 Centrum do polsko-sowieckiego projektu ustawy o zmianie ustawy 00:09 o samorządzie gminnym. No i projekt ten dotyczy zasad wybierania 00:14 oraz wykaśnięcia mandatów sołtysów, członków rad sołeckich, 00:17 rad osiedli i dzielnic oraz zarządów osiedli. I te przepisy, 00:21 te zmiany będą dotyczyły blisko dwóch i pół tysiąca gmin w Polsce. 00:26 W całym kraju funkcjonuje ponad czterdzieści tysięcy sołec 00:28 oraz kilka tysięcy osiedli i dzielnic. Oznacza to, że rozmawiamy 00:32 o przepisach, które będą miały znaczenie dla setek tysięcy osób 00:36 zaangażowanych w życie swoich lokalnych wspólnot. Jak to wygląda dzisiaj? 00:41 Jaki jest stan obecny? Obecnie ustawa o samorządzie gminnym 00:45 pozostawia kwestie biednego prawa wyborczego w dużej mierze 00:48 statutom jednostek pomocniczych. Sołtysem lub członkiem rady 00:52 sołeckiej może stać każdy kandydat wybrany przez mieszkańców 00:55 bez ustawowego wymogu posiadania prawa wybranności do rady gminy. 00:59 Nie istnieje również jednolity ustawowy katalog przesłanek 01:02 wygaśnięcia mandatu. Regulacje te znajdują się przede wszystkim 01:06 w statutach uchwalanych przez rady gmin. Podczas pierwszego czytania 01:10 wskazywałem, że choć sam kierunek uporządkowania zasad wyboru 01:13 i wygaśnięcia mandatów w jednostkach pomocniczych gmin 01:15 można uznać za zasadny, projekt zawierał szereg niespójności 01:19 i niejasności. I chciałem podkreślić, że podczas prac w komisji 01:23 znaczną część tych problemów udało się wyeliminować. 01:26 Najważniejszą zmianą jest odejście od odrębnego katalogu 01:28 przesłanek wygaśnięcia mandatu i powiązania go z utratą 01:32 prawa wybranności do rady gminy. Dzięki temu usunięto podstawową 01:36 niespójność pierwotnego projektu, która prowadziła do paradoksalnej 01:40 sytuacji, w której osoba mogła zgodnie z prawem kandydować 01:43 i zostać wybrana, a jednocześnie mogła utracić mandat z przyczyn, 01:47 które wcale nie stanowiły przeszkody w kandydowaniu. 01:49 Pozytywnie oceniam również zmianę dotyczącą terminu stwierdzania 01:55 wygaśnięcia mandatu. Zamiast liczenia go od dnia wystąpienia przyczyny, 01:59 Rada Gminy będzie miała trzy miesiące od dnia powzięcia informacji 02:03 o tej okoliczności. To rozwiązanie odpowiada na praktyczne problemy 02:07 sygnalizowane przez prokuratora generalnego. Doceniam także 02:11 rezygnację z obowiązkowego przeprowadzenia wyborów uzupełniających 02:14 w każdym przypadku wygaśnięcia mandatu i pozostawienie zasad 02:18 obsadzania wakatów do uregulowania w statutach jednostek pomocniczych. 02:22 Jest to rozwiązanie bardzo bardziej elastyczne i lepiej uwzględniające 02:26 różnorodność funkcjonowania sołec, osiedli i dzielnic. 02:30 Te wszystkie zmiany nie oznaczają jednak, że wszystkie wątpliwości 02:32 zostały ostatecznie rozstrzygnięte. W pierwszym czytaniu zwracałem 02:36 uwagę na brak przepisów przejściowych i taki przepis co prawda 02:40 został dodany, jednak jego stosowanie w praktyce może nadal rodzić 02:43 pewne wątpliwości interpretacyjne. Pozostaje również pytanie 02:47 natury bardziej systemowej. Czy regulowanie tak szczegółowych 02:51 zasad funkcjonowania jednostek pomocniczych rzeczywiście wymaga 02:54 rozwiązań ustawowych? Jednostki pomocnicze są bardzo zorganizowane, 02:57 a ich organizacja od lat opiera się przede wszystkim na statutach 03:00 uchwalanych przez Rady Gmin. Na ten aspekt zwraca uwagę 03:04 Związek Powiatów Polskich, wskazując, że alternatywą mogłoby być 03:07 utworzenie wyraźnej delegacji ustawowej do uregulowania tych kwestii 03:11 w statutach jednostek pomocniczych, zamiast wprowadzania jednolitych 03:15 rozwiązań dla wszystkich gmin. Rodzi się więc pytanie, gdzie powinna 03:18 przebiegać granica ustawowej ingerencji w sprawy, które od lat leżą, 03:22 należą do strefy samorządowej autonomii. Z drugiej jednak strony 03:26 trzeba zauważyć, że zakres odpowiedzialności osób pełniących 03:29 funkcje w jednostkach pomocniczych systematycznie się zwiększa. 03:32 Przykładem jest uchwalona w ubiegłym roku nowelizacja ustawy 03:36 o samorządzie gminnym oraz ustawy o funduszu sołeckim, która 03:39 umożliwiła wójtom, burmistrzom i prezydentom miast upoważenie 03:43 sołtysa albo przewodniczącego zarządu jednostki pomocniczej 03:46 do zawierania umów związanych z korzystaniem zmienia komunalnego. 03:51 Skoro więc w zeszłym roku powierzyliśmy osobom pełniącym 03:54 te funkcje nowe kompetencje i większą odpowiedzialność, 03:57 w mojej ocenie zasadne jest również określenie jednolitych 04:00 standardów dotyczących zasad ich wyboru oraz wykaśnięcia mandatów. 04:04 Dlatego kierunek proponowanych zmian Klub Parlamentarny Centrum 04:08 ocenia pozytywnie i będzie popierał procedowany projekt ustawy. 04:14 Dziękuję bardzo.