Ewa Matecka - rok 2027 rokiem Andrzeja Wróblewskiego

Szanowna Pani Marszałek, Wysoka Izbo, zaproszeni goście. Mam zaszczyt przedstawić projekt uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie ustanowienia roku 2027, rokiem Andrzeja Wróblewskiego. W 2027 roku przypada setna rocznica urodzin i siedemdziesiąta rocznica tragicznej śmierci Andrzeja Wróblewskiego. Jednego z najwybitniejszych artystów powojennych. W trakcie trwającej niespełna 12 lat aktywności twórczej osiągnął kunszt portretowania społecznych nastrojów, fizjonomicznych typów, tworzenia przenikliwych charakterystyk grup i jednostek, oddających historyczne uwarunkowania i realia miejsce nie tylko w powojennej Polsce. Gdy przywołujemy nazwisko artysty, w naszej kulturowej pamięci pojawiają się obrazy okrutne. Portrety rozstrzelanych, ofiar i niemych świadków historii. Cykl rozstrzelania należy do najbardziej rozpoznawalnych, moralnie jednoznacznych i symbolicznych nie tylko dla polskiej sztuki powojennej. Pod koniec życia Wróblewski tworzył przejmujący portret społeczeństwa, przedstawiających ludzi przyśpilonych do krzeseł i pogrążonych w zadumie. W tych dziełach artysta osiągnął bezwzględne mistrzostwo portretu psychologicznego. Są to poruszające do dziś sceny i tak bardzo aktualne. To hipnotyzujący inwentarz ludzkich fizjonomii. Ludzi bez imion i bez właściwości. Czytelny z przestrzeni uniwersalnych wartości humanistycznych. Pierwszym, jak jeszcze młodzieńczym, był cykl abstrakcyjnych obrazów, które pokazał na słynnej Wystawie Sztuki Nowoczesnej w 1948 roku, gdzie był najmłodszym uczestnikiem. Jego monumentalny obraz, treść uczuciowa rewolucji, nie tylko otwierał prezentację, lecz także odbierany był jako manifest nowej sztuki powojennej. W obrazach Wróblewskiego wszystko jest na wierzchu i woła najprostszymi słowami o radości i sile. O takiej sztuce artysta toczył dyskusję jako współzałożyciel grupy samokształcenia. Należał do niej m.in. Andrzej Wajda, który zrezygnował ze studiowania malarstwa na rzecz kina, twierdząc, że Wróblewski będzie jedynym i najwybitniejszym głosem pokolenia. Poszukując formuły własnego realizmu, zaangażowanego, bezpośredniego i naświetlającego społeczne kontrasty, artysta podejmował heroiczne próby stworzenia wizualnego języka współczesności. Jego twórczość nie ograniczała się jedynie do uprawiania malarstwa. Jako krytyk i teoretyk komentował bieżące wydarzenia, wystawy, dyskusje, o reformie szkolnictwa, analizował malarstwo historyczne i antyczne, aktywnie działając w strukturach uczelni. Jego imponujący dorobek – malarstwo, grafika, w tym drzeworyty, litografie, monotypie, rysunki, akwarele, gwasze – prezentowany był na ponad 70 wystawach indywidualnych w Polsce i Europie, m.in. w Eindhoven, w Londynie, w Madrycie, w Wenecji. Same zaś obrazy Wróblewskiego od końca lat 50. stanowią niezbywalną część kultury polskiej i są prezentowane we wszystkich muzeach narodowych. Były także pokazywane na kilkuset wystawach zbiorowych na całym świecie. Twórczość Wróblewskiego pozostaje niezmiernie aktualna. Ukazuje tragedię II wojny światowej i lat powojennych i przypomina o niej, ale przede wszystkim świadczy o tym, że w dzisiejszym świecie okrucieństwa i wojny taki głos jest kluczowy. Senat Rzeczypospolitej Polskiej w uznaniu twórczości artysty i jego wkładu w rozwój polskiego malarstwa ustanawia rok 2027 rokiem Andrzeja Wróblewskiego. Uchwała podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej Monitor Polski. Szanowna Pani Marszałek, Wysoka Izbo, pozwólcie Państwo, że podziękuję wszystkim za sprawą, których dzisiaj możemy za chwilę podjąć uchwałę w sprawie ustanowienia roku 2027 rokiem Andrzeja Wróblewskiego. A w szczególności bardzo dziękuję Fundacji Andrzeja Wróblewskiego, która we współpracy z wieloma ośrodkami kultury i sztuki w całej Polsce i za granicą przygotowała wiele wystaw, wiele nowych publikacji oraz projekt edukacyjny. Cieszę się, Wysoka Izbo, tym bardziej, że jedna z wystaw będzie prezentowana w Wielkopolsce, w Pałacu Lipskich w Lewkowie, niedaleko mojego rodzinnego miasta, Ostrowa Wielkopolskiego. Będzie to wystawa Wróblewski-Wajda. Znakomita rozmowa między światem obrazów a światem filmu. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo. Czy ktoś chce zadać pytanie pani senator? Nie? Otwieram dyskusję.