Rozłam w PiS w danych PKW. Sześć nazwisk dominowało swoje listy

Nie próg, lecz pozycja na liście

W tej analizie nie przeliczamy mechanicznie głosów 43 polityków na hipotetyczny wynik nowej partii. Taki rachunek zakładałby, że głos oddany w 2023 roku na kandydata listy PiS jest jego polityczną własnością i w całości pójdzie za nim do innego komitetu. Dane PKW nie pozwalają tego stwierdzić.

Pozwalają natomiast odpowiedzieć na inne, bardziej konkretne pytanie: jak silną pozycję każdy z tych polityków miał wewnątrz listy PiS w swoim okręgu. Jeżeli kandydat zdobył 40 proc. wszystkich głosów oddanych na listę partii w okręgu, był dla tej listy kimś więcej niż jednym z wielu nazwisk. Był jej główną twarzą, magnesem wyborczym albo centralnym elementem lokalnej kampanii.

Właśnie dlatego najważniejszą liczbą w tym tekście jest udział głosów kandydata w całym wyniku listy PiS w okręgu. Pokazuje on pozycję człowieka wewnątrz partyjnej oferty. Nie przesądza, ilu wyborców pójdzie za nim po rozłamie, ale dobrze wskazuje, których kandydatów PiS może być najtrudniej zastąpić.

Od „to nie jest rozłam” do grupy 40 posłów

Jeszcze 21 lipca Mateusz Morawiecki przedstawiał Rozwój Plus jako wewnętrzne skrzydło szerokiej prawicy. W opublikowanym przez VideoParlament wystąpieniu przekonywał, że PiS może albo zamknąć się w coraz mniejszym kręgu, albo ponownie stać się szeroką partią prawicy i centroprawicy. Bronił różnorodności języków i środowisk wewnątrz jednego obozu.

▶

Różnica zdań nie jest zdradą. Praca programowa nie jest rozłamem.

Obejrzyj wystąpienie →

Kilka dni później sytuacja wyglądała już inaczej. Po upływie terminu wyznaczonego przez kierownictwo PiS na złożenie deklaracji o nieprzynależeniu do stowarzyszeń Jarosław Kaczyński mówił o rezygnacji z członkostwa w partii przez ponad trzydziestu posłów. Morawiecki odpowiedział, że jego środowisko liczy 40 posłów, jednego senatora i trzech europosłów. Jednocześnie zastrzegał, że decyzje o ewentualnej nowej partii lub klubie parlamentarnym nie zostały jeszcze podjęte.

Rozróżnienie jest ważne: na 24 lipca 2026 roku mamy wyraźny rozłam polityczny i organizacyjny, ale jego ostateczna forma nadal się kształtuje. Lista 40 posłów opisuje środowisko Rozwoju Plus, nie zaś automatycznie 40 nowych ubytków z klubu PiS: Marek Jakubiak już wcześniej pozostawał poza klubem, a Andrzej Gut-Mostowy i Agnieszka Ścigaj byli formalnie poza partią. Trzej europosłowie startowali w 2023 roku do Sejmu, lecz od 2024 roku zasiadają w Parlamencie Europejskim.

1,215 mln głosów mówi o skali wewnątrz PiS

W wyborach do Sejmu w 2023 roku analizowane 43 osoby otrzymały na listach Prawa i Sprawiedliwości łącznie 1 215 161 głosów. Było to 15,90 proc. całego krajowego wyniku PiS. Ta proporcja dobrze pokazuje rozmiar kadrowego i wyborczego zaplecza zgromadzonego wokół Morawieckiego.

Zestawienie obejmuje 40 obecnych posłów i trzech obecnych europosłów, którzy kandydowali wówczas do Sejmu. Nie obejmuje senatora Włodzimierza Bernackiego, ponieważ analiza dotyczy wyników list sejmowych i udziału kandydatów w głosach oddanych na te listy.

Grupa nie jest jednak jednolita: dziesięć najlepszych wyników indywidualnych dało 620 245 głosów, czyli 51,04 proc. całej analizowanej puli. Siła środowiska jest więc skoncentrowana w kilku bardzo rozpoznawalnych nazwiskach, a różnica pomiędzy jego liderami i dalszym zapleczem jest duża.

Na czele są Mateusz Morawiecki z wynikiem 117 064 głosów i Mirosława Stachowiak-Różecka z 97 193 głosami. Dalej znajdują się Piotr Müller z 72 813 głosami, Maria Koc z 70 732 oraz Marcin Horała z 47 974. Same wyniki bezwzględne nie pokazują jednak całego obrazu, bo okręgi różnią się wielkością i siłą list PiS. Dopiero udział w wyniku listy pozwala porównywać pozycję kandydatów.

Sześć nazwisk z ponad jedną trzecią wyniku listy

Najbardziej wyrazisty wynik należy do Mateusza Morawieckiego. W okręgu katowickim zdobył 117 064 głosy, czyli 72,06 proc. wszystkich głosów oddanych tam na listę PiS. Oznacza to, że niemal trzy z czterech osób wybierających listę partii wskazały właśnie jego nazwisko.

Mirosława Stachowiak-Różecka odpowiadała za 46,98 proc. wyniku listy PiS we Wrocławiu. Szymon Szynkowski vel Sęk zdobył 38,71 proc. głosów listy w Poznaniu. Trzej obecni europosłowie również mieli bardzo mocne wyniki: Michał Dworczyk uzyskał 37,35 proc. listy w Wałbrzychu, Waldemar Buda 37,14 proc. w Łodzi, a Piotr Müller 36,46 proc. w Słupsku.

To sześć osób, które samodzielnie brały ponad jedną trzecią całego wyniku PiS w swoich okręgach. Cztery z nich startowały z pierwszego miejsca, ale Dworczyk był trzeci, a Buda drugi. Wysoka pozycja na liście pomagała, lecz nie tłumaczy całej przewagi.

Druga grupa to kandydaci odpowiadający za jedną piątą do jednej trzeciej wyniku listy. Łukasz Schreiber uzyskał 27,31 proc. głosów PiS w Bydgoszczy, Maria Koc 26,97 proc. w Siedlcach, Marcin Horała 24,02 proc. w Słupsku, Robert Gontarz 23,67 proc. w Elblągu, Marcin Gwóźdź 21,74 proc. w Wałbrzychu, a Grzegorz Puda 20,63 proc. w Bielsku-Białej.

Łącznie jest to dwanaście nazwisk z udziałem przekraczającym 20 proc. lokalnego wyniku PiS, a właśnie ta część listy Rozwoju Plus ma największą indywidualną pozycję negocjacyjną. Jej znaczenie nie wynika wyłącznie z mandatu, lecz z roli, jaką poszczególni politycy odgrywali w kampanii całej listy.

Wałbrzych, Słupsk i Łódź: kiedy odchodzi kilka mocnych nazwisk

Analiza pojedynczych kandydatów nie wystarcza w okręgach, w których ze środowiskiem Morawieckiego związało się kilka osób. Tam ważny jest ich wynik łączny.

Najbardziej skrajny przypadek to okręg wałbrzyski. Michał Dworczyk, Marcin Gwóźdź, Ireneusz Zyska i Grzegorz Macko uzyskali razem 86 296 głosów, czyli 80,05 proc. wyniku listy PiS. Nie oznacza to, że partia straci cztery piąte wyborców w okręgu, lecz że prawie cały jej wynik z 2023 roku został zapisany przy nazwiskach osób, które dziś znajdują się w środowisku Rozwoju Plus.

W Słupsku Piotr Müller i Marcin Horała zebrali razem 120 787 głosów, co stanowiło 60,48 proc. wyniku listy. W Łodzi Waldemar Buda i Włodzimierz Tomaszewski odpowiadali łącznie za 44,69 proc. głosów PiS. W Olsztynie Janusz Cieszyński i Olga Semeniuk-Patkowska uzyskali razem 27,55 proc., a w Legnicy Krzysztof Kubów, Marzena Machałek i Wojciech Zubowski — 24,52 proc.

Te wyniki opisują nie tylko popularność. W kampanii parlamentarnej silny kandydat zazwyczaj skupia wokół siebie lokalny sztab, samorządowców, wolontariuszy, darczyńców i sieć kontaktów. Jeżeli wraz z politykiem odchodzi część tej infrastruktury, partia traci więcej niż nazwisko na karcie wyborczej. Musi od nowa zbudować hierarchię listy i znaleźć osobę, która przejmie rolę lokalnego lidera.

W trzech najwyżej sklasyfikowanych okręgach część wyniku należała do polityków, którzy są dziś europosłami: Dworczyka, Müllera i Budy. Nie są więc kolejnymi ubytkami z obecnego składu Sejmu, ale pozostają ważnymi twarzami środowiska, mają zaplecze kampanijne i pokazują, że konflikt nie ogranicza się do jednej izby parlamentu.

Miejsce na liście pomagało, ale nie wyjaśnia wszystkiego

Z 43 analizowanych osób 31 startowało z miejsc od pierwszego do piątego. Zdobyły one 84,31 proc. wszystkich głosów zebranych przez środowisko. Dziewięć „jedynek” otrzymało łącznie 510 943 głosy, czyli 42,05 proc. całej puli.

Jest to silny argument przeciwko prostemu utożsamianiu wyniku kandydata z jego osobistym elektoratem. Pierwsze miejsce daje widoczność, korzysta z kampanii krajowej i często jest obsadzane najbardziej rozpoznawalną osobą w okręgu. Część przewagi ludzi Morawieckiego wynikała więc z decyzji samego PiS o konstrukcji list w 2023 roku.

Są jednak wyniki, których nie da się sprowadzić wyłącznie do numeru. Marcin Horała z czwartego miejsca zebrał 47 974 głosy i 24,02 proc. wyniku listy w Słupsku. Robert Gontarz, również czwarty, uzyskał 23,67 proc. w Elblągu. Marek Jakubiak z ósmego miejsca w Warszawie zdobył 39 151 głosów, czyli 11,34 proc. listy. Grzegorz Macko z piętnastej pozycji w Wałbrzychu osiągnął równe 10 proc. wyniku PiS.

Te wyjątki są szczególnie interesujące, bo wskazują osoby zdolne przeskoczyć ograniczenia miejsca na liście. Z perspektywy przyszłej kampanii ich wynik może być bardziej miarodajnym sygnałem samodzielnej rozpoznawalności niż rezultat kandydata prowadzącego listę.

Cztery poziomy politycznej siły

Dane dzielą środowisko Morawieckiego na cztery wyraźne grupy.

• Dominujący kandydaci — powyżej jednej trzeciej listy: sześć osób. To twarze, bez których wynik PiS w danym okręgu trudno sobie wyobrazić w dotychczasowej formie.
• Silni liderzy — od 20 do 33,33 proc.: sześć osób. Nie dominowali całej listy, ale zapewniali jej bardzo dużą część głosów.
• Mocne zaplecze — od 10 do niespełna 20 proc.: piętnaście osób. To politycy z widoczną pozycją lokalną, często zdolni do utrzymania własnego środowiska.
• Kandydaci uzupełniający — poniżej 10 proc.: szesnaście osób. Ich znaczenie może wynikać bardziej z mandatu, funkcji, kompetencji lub udziału w organizacji niż z samodzielnej siły wyborczej.

Ten podział pokazuje, dlaczego liczba 43 sama w sobie niewiele mówi. Odejście osoby z 2 proc. wyniku listy ma inny ciężar wyborczy niż odejście kogoś, kto skupiał 40 albo 70 proc. głosów. Z kolei słabszy wynik wyborczy nie wyklucza znaczenia organizacyjnego lub eksperckiego. Rozłam dotyczy jednocześnie mandatów, struktur, kompetencji i medialnych twarzy.

To nie jest grupa anonimowych posłów

Biogramy 43 osób pokazują jeszcze jeden wymiar rozłamu, którego nie widać w samych wynikach PKW. Jedenaście osób pełniło wcześniej funkcje na poziomie Rady Ministrów: Mateusz Morawiecki, Szymon Szynkowski vel Sęk, Michał Dworczyk, Waldemar Buda, Łukasz Schreiber, Grzegorz Puda, Krzysztof Szczucki, Janusz Cieszyński, Włodzimierz Tomaszewski, Agnieszka Ścigaj i Michał Cieślak. W tej grupie znajdują się były premier, byli ministrowie resortowi oraz ministrowie-członkowie Rady Ministrów.

Kolejnych dziesięć osób było wiceministrami lub sekretarzami stanu: Piotr Müller, Marcin Horała, Paweł Jabłoński, Ryszard Bartosik, Olga Semeniuk-Patkowska, Ireneusz Zyska, Marzena Machałek, Krzysztof Kubów, Andrzej Gut-Mostowy i Sylwester Tułajew. Łącznie co najmniej 21 z 43 polityków ma doświadczenie na szczeblu premiera, ministra, wiceministra albo sekretarza stanu. Nie wszyscy są dziś równie wpływowi, ale dla PiS oznacza to utratę dużej części kadr znających mechanizmy rządu, legislacji i administracji centralnej.

Do tego dochodzi doświadczenie w kierowaniu parlamentem. Ryszard Terlecki przez osiem lat był przewodniczącym klubu PiS i wicemarszałkiem Sejmu, a Maria Koc była wicemarszałkiem Senatu. Oboje znają nie tylko pracę ustawodawczą, ale także zarządzanie dyscypliną i organizacją dużego zaplecza parlamentarnego.

Samorządowe korzenie są równie ważne jak ministerialne tytuły

Co najmniej trzynaście osób kierowało wcześniej samorządem lub zasiadało w jego organach wykonawczych jako wiceprezydent, wiceburmistrz, wójt, starosta, wicestarosta albo wicemarszałek województwa. Maria Koc była zastępcą burmistrza Węgrowa, Anna Kwiecień przez osiem lat wiceprezydentem Radomia, Włodzimierz Tomaszewski przez osiem lat wiceprezydentem Łodzi, a Sławomir Skwarek przez dwanaście lat wójtem gminy Adamów. Zbigniew Chmielowiec był zastępcą burmistrza i burmistrzem Kolbuszowej; lokalny samorząd wskazuje także jego zaangażowanie w rozbudowę szkół i inwestycje środowiskowe.

Na poziomie regionalnym Marcin Gwóźdź i Grzegorz Macko byli wicemarszałkami województwa dolnośląskiego, a Łukasz Kmita wojewodą małopolskim. Fryderyk Kapinos był wiceprezydentem i pełniącym funkcję prezydenta Mielca, Ryszard Bartosik starostą tureckim, Wiesław Krajewski starostą dąbrowskim, Grzegorz Lorek zastępcą burmistrza Zelowa, a Andrzej Kryj wicestarostą ostrowieckim. Wielu pozostałych było radnymi miast, powiatów lub sejmików.

Zmienia to interpretację wyników okręgowych. Wałbrzyska czwórka to nie tylko Michał Dworczyk i trzy kolejne nazwiska z tabeli, lecz także dwaj byli członkowie zarządu województwa — Gwóźdź i Macko — oraz były wiceminister klimatu Ireneusz Zyska. W Słupsku Piotr Müller wnosi rozpoznawalność rzecznika rządu, a Marcin Horała doświadczenie gdyńskiego samorządu i kierowania projektem CPK. W Łodzi były minister Waldemar Buda łączy siły z byłym wiceprezydentem miasta Włodzimierzem Tomaszewskim. Takie zespoły mogą zabierać partii jednocześnie twarz kampanii, kompetencje i sieć kontaktów.

Kim są 43 osoby związane z Rozwojem Plus

Poniższe zestawienie nie jest rankingiem zasług. Pokazuje funkcje, kompetencje i lokalne punkty ciężkości, które pomagają wyjaśnić, dlaczego część polityków ma znaczenie większe niż ich indywidualny procent na liście. Nazwisko prowadzi do profilu w VideoParlamencie, a link „biogram” — do zewnętrznego źródła wykorzystanego przy weryfikacji.

Kaczyński ogłasza, że jest „w jakimś sensie po wszystkim”

Najnowsze dostępne 25 lipca nagranie Jarosława Kaczyńskiego w archiwum VideoParlamentu pochodzi z 24 lipca i dotyczy już bezpośrednio rozłamu. Prezes PiS mówi w nim, że „około trzydziestu kilku” posłów zrezygnowało z członkostwa w partii, a Komitet Polityczny ma formalnie przyjąć ten fakt do wiadomości.

▶

Około trzydziestu kilku posłów naszej formacji zrezygnowało z członkostwa.

Obejrzyj wystąpienie →

Kaczyński przedstawia konflikt jako konsekwencję planu podziału partii. Podkreśla, że kierownictwo zrezygnowało z żądania rozwiązania stowarzyszenia i oczekiwało jedynie zamrożenia jego działalności do wyborów. Ponieważ część parlamentarzystów nie podpisała deklaracji, uznaje sprawę za zasadniczo rozstrzygniętą, choć pozostaje jeszcze procedura statutowa.

Zestawienie tego wystąpienia z oświadczeniem Morawieckiego z 21 lipca pokazuje, jak szybko przesunęła się granica sporu. Morawiecki mówił wtedy, że praca programowa nie jest rozłamem, a różnica zdań nie jest zdradą. Trzy dni później Kaczyński opisywał odejście kilkudziesięciu osób jako fakt. Ostateczny skład partii i klubu nadal wymaga sprawdzenia po formalnych decyzjach, ale politycznie konflikt przestał być tylko sporem o miejsce stowarzyszenia wewnątrz PiS.

Co 40 posłów robiło w tej kadencji Sejmu

Wynik wyborczy pokazuje pozycję kandydatów na listach, lecz mandat ma także wymiar codziennej pracy parlamentarnej. Dlatego dla 40 obecnych posłów z zestawienia sprawdziliśmy oficjalne API Sejmu: wypowiedzi zapisane w stenogramach posiedzeń plenarnych, autorstwo interpelacji i zapytań poselskich oraz udział w głosowaniach. Trzech obecnych europosłów nie wchodzi do tego porównania.

Od początku X kadencji do 25 lipca 2026 roku API przypisuje tej grupie 3018 mówionych rekordów wypowiedzi stenogramowych, 3231 autorstwa lub współautorstwa interpelacji i 533 autorstwa lub współautorstwa zapytań poselskich. Mediana udziału w głosowaniach wynosi 94,41 proc. Najnowszy uwzględniony stenogram pochodzi z 17 lipca, czyli ostatniego dnia 62. posiedzenia Sejmu.

Każda z tych liczb mierzy inną formę aktywności. Grzegorz Lorek ma 638 rekordów wypowiedzi stenogramowych, wyraźnie więcej niż Anna Kwiecień — 175, Maria Koc — 146, Paweł Rychlik — 144 i Paweł Jabłoński — 138. W interpelacjach prowadzą Olga Semeniuk-Patkowska z 312 autorstwami, Janusz Cieszyński z 298, Wojciech Zubowski z 222 i Paweł Jabłoński z 200. W zapytaniach poselskich zdecydowanie wyróżnia się Łukasz Kmita z wynikiem 153.

Najwyższy udział w głosowaniach mają Sylwester Tułajew — 99,21 proc., Grzegorz Lorek i Marcin Gwóźdź — po 99,03 proc. oraz Włodzimierz Tomaszewski — 99,01 proc. Mateusz Morawiecki, zdecydowanie najsilniejszy wyborczo członek grupy, ma jednocześnie 11 wypowiedzi stenogramowych, 14 interpelacji i udział w 76,70 proc. głosowań. Dobrze pokazuje to, dlaczego rozpoznawalności wyborczej nie należy utożsamiać z intensywnością pracy mierzoną narzędziami parlamentarnymi.

Tabela jest uporządkowana według liczby mówionych rekordów wypowiedzi w stenogramach, nie według arbitralnego „łącznego wyniku aktywności”. Interpelacja lub zapytanie podpisane przez kilku posłów jest liczone każdemu współautorowi. W przypadku osób, które objęły mandat w trakcie kadencji, liczby dotyczą naturalnie krótszego okresu. Wskaźniki nie mierzą pracy w komisjach, aktywności w okręgu, projektów ustaw ani jakości wystąpień.

Głos na kandydata nie jest pakietem do przeniesienia

W polskim systemie otwartych list wyborca wskazuje konkretną osobę, ale jego głos zwiększa jednocześnie wynik całego komitetu w okręgu. Na rezultat kandydata składają się co najmniej cztery elementy: własna rozpoznawalność, miejsce na liście, marka partii oraz praca lokalnych struktur.

Nie da się z danych PKW oddzielić tych czynników. Dlatego nie można uczciwie napisać, że Morawiecki „odchodzi z 1,2 mln wyborców”. Precyzyjne zdanie brzmi: 43 polityków związanych z jego środowiskiem otrzymało w 2023 roku łącznie 1,215 mln głosów na listach PiS.

Nie należy jednak z tego powodu lekceważyć udziałów w wynikach list. Jeżeli kandydat brał 30, 40 czy 70 proc. lokalnego wyniku, partia świadomie oparła na nim dużą część swojej oferty. Nawet jeśli część jego wyborców pozostanie przy PiS, zastąpienie takiej osoby wymaga nowego lidera, kampanii i czasu.

Pełna tabela 43 osób

Poniższa tabela jest uporządkowana według udziału kandydata w wyniku listy PiS w okręgu, a nie według liczby głosów. Dzięki temu pokazuje względną pozycję każdego nazwiska wewnątrz lokalnej listy. Wyniki i udziały pochodzą bezpośrednio z oficjalnego eksportu PKW.

W tabeli trzej obecni europosłowie są opisani zgodnie z ich dzisiejszą funkcją, ale podane wyniki pochodzą z wyborów do Sejmu w 2023 roku. Cztery osoby — Anna Baluch, Grzegorz Macko, Monika Pawłowska i Włodzimierz Tomaszewski — nie uzyskały mandatu bezpośrednio 15 października 2023 roku, lecz objęły go później po wygaśnięciu mandatów innych posłów.

Co PiS może stracić nawet bez masowego odpływu wyborców

Pierwszą stratą jest hierarchia list. W kilku okręgach partia traci lub może stracić naturalnych kandydatów na pierwsze miejsca. Nowa osoba na czele listy nie dziedziczy automatycznie rozpoznawalności poprzednika.

Drugą jest lokalna infrastruktura kampanii. Posłowie i europosłowie pracują z samorządowcami, asystentami, działaczami i sympatykami. Najważniejszym pytaniem nie jest więc tylko to, ilu wyborców zmieni preferencję, ale ilu organizatorów kampanii i lokalnych liderów pójdzie za Rozwojem Plus.

Trzecią jest szerokość politycznej oferty. Wśród 43 osób są byli ministrowie, wiceministrowie i parlamentarzyści kojarzeni z gospodarką, samorządem, cyfryzacją, polityką europejską i inwestycjami. Morawiecki próbuje zbudować z tego argument, że jego środowisko może rozmawiać z przedsiębiorcami, mieszkańcami miast i centroprawicą bez porzucania konserwatywnego rdzenia.

Czwartą jest czas antenowy i zdolność narzucania tematów. Duża grupa parlamentarzystów może samodzielnie organizować konferencje, objazdy po kraju i prace programowe. Nawet bez własnej partii tworzy osobny ośrodek komunikacji, który konkuruje z przekazem centrali PiS.

Czego Rozwój Plus jeszcze nie udowodnił

Środowisko jest obecne w 28 z 41 okręgów sejmowych uwzględnionych w analizie. Zasięg jest szeroki, ale nie obejmuje całej mapy kraju: w trzynastu okręgach w zestawieniu nie ma żadnego z 43 nazwisk. Ewentualny samodzielny projekt musiałby więc zbudować ofertę także tam, gdzie dzisiejsza grupa nie ma rozpoznawalnego reprezentanta.

Nie wiadomo również, jaka część lokalnych struktur pozostanie lojalna wobec PiS, jaka poprze Morawieckiego, a jaka będzie próbowała uniknąć jednoznacznego wyboru. Nie przesądzono formy organizacyjnej, nazwy, władz ani zasad wyłaniania kandydatów. Rozwój Plus ma ludzi z mandatami i rozpoznawalne twarze, ale dopiero musi pokazać, czy potrafi zamienić środowisko parlamentarne w trwałą organizację.

Najmocniejsze wyniki pochodzą z kampanii prowadzonej pod wspólną marką PiS. Kolejne wybory byłyby testem, czy kandydaci zachowają pozycję bez tej marki, czy też wyborcy uznają, że głosowali przede wszystkim na partię. Tego nie da się rozstrzygnąć tabelą z 2023 roku.

Na co patrzeć w kolejnych tygodniach

Pierwszym wskaźnikiem będzie formalny skład partii i klubu parlamentarnego po decyzjach władz PiS. Drugim — liczba lokalnych działaczy, którzy publicznie poprą Rozwój Plus. Trzecim — aktywność najmocniejszych kandydatów w ich dawnych okręgach: czy będą budować własne struktury, czy nadal zabiegać o porozumienie w ramach szerokiej prawicy.

Warto obserwować szczególnie sześć okręgów, w których udział środowiska przekraczał jedną trzecią wyniku PiS: Wałbrzych, Katowice, Słupsk, Wrocław, Łódź i Poznań. Właśnie tam najszybciej będzie można zobaczyć, czy konflikt pozostaje sporem warszawskich elit, czy schodzi na poziom powiatów, biur poselskich i lokalnych kampanii.

Ostatecznie najważniejsze pytanie nie brzmi, ile głosów można przepisać z jednej kolumny do drugiej. Brzmi: czy wraz z politykami przeniosą się relacje, struktury i zaufanie, dzięki którym te głosy zostały zdobyte.

Wniosek: rozłam ma różną wagę w różnych okręgach

Dane PKW nie dają podstaw do prostego prognozowania poparcia nowego ugrupowania. Dają za to bardzo precyzyjną mapę zależności list PiS od konkretnych ludzi.

W Katowicach nazwisko Morawieckiego skupiało 72,06 proc. wyniku listy. We Wrocławiu Stachowiak-Różecka brała prawie połowę. W Poznaniu, Wałbrzychu, Łodzi i Słupsku pojedynczy kandydaci przekraczali jedną trzecią. W Wałbrzychu cztery osoby związane dziś z Rozwojem Plus odpowiadały razem za cztery piąte głosów PiS.

Nie są to prognozy odpływu, lecz miara pozycji, jaką ci ludzie mieli w partii i na jej listach. Właśnie dlatego rozłam jest dla PiS groźny nawet wtedy, gdy duża część wyborców pozostanie przy dotychczasowej marce: partia musi odbudować personalne filary swoich list tam, gdzie w 2023 roku opierała na nich większość wyniku.